Showing posts with label Just..... Show all posts
Showing posts with label Just..... Show all posts

Friday, August 11, 2017

खेल...गीत और मनो मावजत

पिछले कुछ दिनों से कुछ अच्छा हो रहा हैं।बारिश के बाद जो समस्याए सामने आई उसमें एक समस्या विद्यार्थियो की थी।जहां कुदरती आपदा नहीं हैं वो समज नहीं पाएंगे।मगर समजीए।जिसके मा बापू या छिड़े बड़े भाई बहन गुजर गए हैं।किसीका खिलौना या खिलोने ओर अन्य सामग्री तहस नहस हो चुकी हैं।किसीके स्कूल की सामग्री बह चुकी हैं।ऐसे कई सारी बातें ऐसी हैं जिसकी बजह से बच्चों के मन में जैसे कोई डर हैं।उस डरको निकलना आवश्यक हैं।वो निकलने के लिए एक ही व्यवस्था हैं।जिसे GCERT ने शुरू किया हैं।
मेने उस विकल्पमें एक स्कूलमें इस प्रकारकी प्रवृत्ति को बच्चो के साथ किया।हपुजी वपुजी की एक कहानी बच्चो को सुनाई।इस कहानी में गाना... रटना... सुनना...समजना...बोलना...वाह रे वाह।मनो सामाजिक मावजत के माध्यम से मेरी भी मावजत हो पाई।जैसे भूकंप के बाद कच्छ के अलग पहचान बनी वैसी ही बनासकांठा अपनी नई पहचान बना पायेगा।
#आफत एक अवसर
#सन्मान GCERT

Monday, June 12, 2017

સારો દિવસ...હું છું..

એક માણસનો દિવસ બહુ ખરાબ ગયો.
તેણે રાત્રે ઈશ્વર જોડે ફરિયાદ માંડી.

માણસે કહ્યું,
‘ભગવાન, ગુસ્સે ન થાઓ તો એક પ્રશ્ન પૂછું?’

ભગવાને કહ્યું,
‘પૂછ, જે પૂછવું હોય એ પૂછ.’

માણસે કહ્યું,
‘ભગવાન, તેં આજે મારો આખો દિવસ એકદમ ખરાબ શું કામ કર્યો?’

ભગવાન હસ્યા..... 

 પૂછ્યું,
‘પણ શું થયું?’

માણસે કહ્યું,
‘સવારે અલાર્મ વાગ્યું નહીં, મને ઊઠવામાં મોડું થયું...’

ભગવાને કહ્યું,
‘અચ્છા પછી...’

માણસે કહ્યું,
‘પછી મોડું થતું હતું
એમાં સ્કૂટર બગડી ગયું.
 માંડ-માંડ રિક્ષા મળી.’

ભગવાને કહ્યું,
‘અચ્છા પછી...’

માણસે કહ્યું,
‘ટિફિન લઈ ગયો નહોતો, કૅન્ટીન બંધ હતી... 
એક સૅન્ડવિચ પર દિવસ કાઢ્યો. એ પણ ખરાબ હતી.’

ભગવાન માત્ર હસ્યા.

માણસે ફરિયાદ આગળ ચલાવી, ‘મને કામનો એક મહત્વનો ફોન આવ્યો હતો અને ફોન બંધ થઈ ગયો.’

ભગવાને પૂછ્યું,
‘અચ્છા પછી...’

માણસે કહ્યું,
‘વિચાર કર્યો કે જલદી ઘરે જઈ AC ચલાવીને સૂઈ જાઉં, પણ ઘરે પહોંચ્યો તો લાઇટ ગઈ હતી. 
ભગવાન.... 
, બધી તકલીફ મને જ. 
આવું કેમ કર્યું તેં મારી સાથે?’

ભગવાને કહ્યું,
‘જો, મારી વાત શાંતિથી સાંભળ.
 આજે તારી ઘાત હતી.
 મારા દેવદૂતને મોકલીને મેં એ અટકાવી.
 અલાર્મ વાગે જ નહીં એમ કર્યું. સ્કૂટરમાં ઍક્સિડન્ટ થવાનો ભય હતો એટલે સ્કૂટર મેં બગાડ્યું. કૅન્ટીનના ખાવાથી ફૂડ-પૉઇઝન થઈ જાત.
 ફોન પર મોટા કામની વાત કરનાર પેલો માણસ તને મોટા ગોટાળામાં ફસાવી દેત. 
એટલે ફોન બંધ થયો.
 તારા ઘરે સાંજે શૉર્ટ સર્કિટથી આગ લાગત અને તું સૂતો હોત એટલે તને ખબર જ ન પડત. એટલે મેં લાઇટ જ બંધ કરી ! 
હું છુંને..... , 
તને બચાવવા જ મેં આ બધું કર્યું.’

માણસે કહ્યું,
‘ભગવાન, મારી ભૂલ થઈ. 
મને માફ કરો. 
આજ પછી ફરિયાદ નહીં કરું.’

ભગવાન બોલ્યા,
‘માફી માગવાની જરૂર નથી, પરંતુ વિશ્વાસ રાખ કે હું છું.
 હું જે કરીશ, જે યોજના બનાવીશ એ તારા સારા માટે જ હશે.
જીવનમાં જે કંઈ સારું-ખરાબ થાય એની સાચી અસર લાંબા ગાળે સમજાશે. 
મારા કોઈ કાર્ય પર શંકા ન કર, શ્રદ્ધા રાખ.
 જીવનનો ભાર તારા માથે લઈને ફરવાને બદલે મારા ખભે મૂકી દે.

હું છુંને......

Whats aep માં એક મિત્રએ મોકલેલ પ્રસંગ.

Tuesday, March 14, 2017

मजबूरी में भी शिक्षक...

मुझे अब तक यह याद नहीं पड़ता कि कभी राष्ट्रपति और प्रधानमंत्री, दोनों ने एक ही दिन एक ही विषय पर सार्वजनिक भाषण दिया हो।

लेकिन इस बार शिक्षक दिवस के मौके पर, इसके एक दिन पहले दोनों ने देश के बच्चों को संबोधित किया। क्या इसका अर्थ यह निकाला जाए कि सरकार को अचानक शिक्षकों या शिक्षा का महत्व समझ में आ गया है और उनकी समस्याओं को लेकर वह बेहद सचेत हो गई है?


आज शिक्षकों की सबसे बड़ी समस्या यही है कि बिना अधिकार के वह केवल कार्यपालिका के आदेशों का पालन करने वाले बने हुये हैं जहां उन्हें केवल आए हुये ऊपर के नियम कानून और फरमान  का पालन भर करना होता है। और सबसे बड़ा अजूबा यह कि हर नीति के फेल होने का भी वह एकमात्र उत्तरदायी भी। ऐसे नकारात्मक माहौल में आपको नौकरी करने वाले ही मिलेंगे, शिक्षक कतई नहीं। 

अफसोस कि न तो पीएम और न ही महामहिम की बातों से लगा कि सरकार के पास शिक्षकों को लेकर कोई ठोस योजना है। प्रेजिडेंट ने अपने बचपन के संस्मरण सुनाए और राजनीतिक इतिहास का पाठ पढ़ाया। प्रधानमंत्री ने कहा कि शिक्षक कुम्हार की तरह बच्चों का जीवन संवारता है, उनमें अच्छे संस्कार भरता है। शिक्षकों को महान बताने वाली ऐसी उक्तियां दुनिया भर में सदियों से कही-सुनी जाती रही हैं। भारत में इसके लिए एक दिन तय है, लिहाजा यहां रस्म अदायगी कुछ ज्यादा ही धूमधाम से की जाती है।



जबकि  सचाई यह है कि समय बीतने के साथ आज भारत में शिक्षक के पेशे की प्रतिष्ठा जड़ से खत्म हो चुकी है और इसका जनाजा निकालने में सरकारों की और सरकारी नीतियों की एक बड़ी भूमिका रही है। 

सरकारों  के नजरिए से शिक्षकों की योग्यता कोई मुद्दा नहीं है। उनका चयन और पदस्थापन केवल चुनावी एजेंडा से ज्यादा कुछ नहीं। 

आज कोई बच्चा मजबूरी में भी शिक्षक नहीं बनना चाहता है, आखिर यह स्थिति की ज़िम्मेदारी और जवाबदेही सरकारें लेने को क्यों तैयार नहीं?


कई जगह आज ये सुनने को मिलता हैं की हम कुछ भी करेंगे!शिक्षक नहीं बनेगे!इस विचार के चलते आज कोई पाठ शालामे शिक्षक बन्ने को तैयार नहीं!हां...फिरभी शिक्षक बन्ने के लिए हजारो लाखो उम्मीदवार सरकारी नोकरी की उम्मीद में फॉर्म भरते हैं! क्यों सब सरकारी नोकरी के लिए शिक्षक बनाते हैं! वैसे तो दूसरी नोकरी में दैनिक अपडेट होता हैं! देखा जाए तो शिक्षामे भी अपडेट आवश्यक हैं! मगर वो सालाना करने की व्यवस्था के चलते कुछ सरकारी अब असरकारी नहीं रहा हैं!

सरकारी स्कुलो में कई नवाचार हो रहे हैं! मगर कोई आज ऐसा नहीं बोलते की में शिक्षक बनाना चाहता हूँ!ऐसा क्यों हो रहा है! हमें मालुम हैं फिरबी हम उसका सही सही जवाब नहीं दे सकते हैं! सरकारी स्कूलों का इंफ्रास्ट्रक्चर और कार्यपालन इतना खराब है कि किसी शिक्षक में पढ़ाई-लिखाई को लेकर कोई स्वत:स्फूर्त प्रेरणा हो तो वह भी दो-चार साल में जाती रहती है। दूसरी तरफ हर तरफ कुकुरमुत्तों की तरह खुल रहे प्राइवेट स्कूल बिना किसी नियम कानून के चलते हैं। बेरोजगारी के मारे हुए जो लोग इनमें टीचर बनने जाते हैं, उनसे प्राय: बेहद कम पैसे में काफी ज्यादा काम कराया जाता है। ऐेसे में उनसे कुछ बेहतर या क्रिएटिव करने की उम्मीद कैसे की जा सकती है?

स्कूलों की बजाय अब प्रोफेशनल शिक्षक अब प्राइवेट ट्यूशन लेने या कोचिंग इंस्टिट्यूट में पढ़ाने को ज्यादा तरजीह देने लगे हैं, क्योंकि वहां पैसे ज्यादा मिलते हैं। उच्च शिक्षा की स्थिति इससे कुछ अलग नहीं है। बड़े विश्वविद्यालयों को छोड़ दें, तो प्राय: सभी जगह कुलपति से लेकर शिक्षकों तक की नियुक्ति में कोई न कोई ‘जुगाड़ लिंक’ चलता है। सबसे बुरा हाल तकनीकी शिक्षण संस्थानों का है। प्रोफेशनल कॉलेजों में तो गिनती के प्रोफेसर गेस्ट का चोला ओढ़कर एक साथ कई संस्थानों में पढ़ा रहे हैं।

''कहने का आशय यह है कि सरकारें अगर शिक्षकों और शिक्षा को लेकर वास्तव में चिंतित है तो उसे शिक्षा का एक लंबा अजेंडा बनाकर काम करना ही होगा। नहीं तो शिक्षक दिवस आते रहेंगे, भाषण होते रहेंगे। ''

Tuesday, February 7, 2017

भाषा शिक्षा क लिए...

अगर हमे कोई पूछे के भाषा क्या है?और उसका वैज्ञानिक अध्ययन क्यों जरूरी है! ये आधारभूत एवं महत्त्वपूर्ण
प्रश्न विचारणीय हैं।जीवन और जगत से जुड़ी भाषा मानव जाति की अमूल्य सम्पदा है, उसका स्वायत्त अèययन हमें अपनी पहचान तो देता ही है, साथ ही विश्व में अपनी पहचान बनाने में सहायक और महत्वपूर्ण है।
भाषा को जानना और समाज में उसवेफ सपफल प्रयोग की जानकारी वस्तुत: संप्रेषण ही दृषिटयों से जरूरी है। भाषा वेफ प्रति सजग चेतना और उसकी समझ इसमें सहायक सिहोती हैं क्योंकि भाषा मानव समाज वेफ आंतरिक भेदों की अभिव्यकित का सशक्त और सक्षम माध्यम है। यह भी स्मरणीय है कि अपने प्रयोग में जहाँ भाषा नर्इ सर्जनात्मक संभावनाओं से युक्त लचीली और नव्यता लिए हुए होती है, वहीं मानवीय विशेषता वेफ रूप में भाषा जाति-विशिष्ट और सर्जनात्मक-अनुकरण से युक्त भी होती है। हमारी चिंतन प्रक्रिया, भाव और विचाराभिव्यकित का साथ होने होकर भाषा हमारे भाव जगत और बाहय-जगत वेफ बीच तादात्म्य स्थापित करती है। अपने प्रयोजन में बहुमुखी भाषा मन की सर्जनात्मक तथा व्यवहार की सामाजिक शकित वेफ साथ हमारे सामने आती है। 
सरल शब्दोमे कहा जाये तो भाषा हमारी बात पहुँचाने या किसी की बात को हम तक आने का एक तरीका हैं!कोई एक से अधिक तरीके से अपनी बात रख सकता हैं!कोई कवी अपनी बात चार पंक्तिमे कह जाता हैं!वो हो बात कोई वक्ता दस मिनित्मे भी नहीं समजा सकता!ऐसा क्यों होता हैं!?ऐसा कैसे होता हैं!एक ही बात को क्यों एक समजा सकता हैं और एक नहीं समजा सकता या नही समज सकता!
भाषा वस्तुत: वर्ग, आयु, जाति, धर्म, शिक्षा आदि सभी से नियंत्रित होती है क्योंकि समाज की अपनी व्यवस्था और परिसिथति वेफ अनुकूल ही समाज में प्रचलित स्तर भेद होते हैं। भाषा विज्ञान भाषा की अमूर्त-जटिल तथा उसवेफ प्रयोजनपरक प्रकार्य की समझ में सहायक होता है। भाषा की परिभाषा में भी पक्ष यानी उसवेफ मानव के मुख द्वारा उच्चरित यादृचिछक ध्वनी प्रतीकों की व्यवस्था होने तथा उसवेफ प्रयोजनपरक पक्ष यानी उसवेफ भाषा-समुदाय विशेष वेफ विचार-विनिमय दो पक्षों का समाहार दिखार्इ देता है।
भाषा को अगर शात्रीय रूप से देखा जाय तो हम उसका पहले इस्तमाल करिंगे!बाद में उसके नियम समजा के उसे ग्रहण करवाएंगे!शिक्षा शत्र्मे उसे आगमन निगमन प्रक्रिया कहते हैं!सुनने में और कहानेमे हम ऐसा करना चाहिए!ऐ हो सकता हैं!मगर कोई अपनी बात को अमली कारन का जामा पहना के समजा नहीं पता हैं!अपने विचारो को व्यक्त करने का कौशल्य हम केसे बढ़ा सकेंगे!इस के लिए बच्चो के साथ कैसे काम करना चाहिए?

Sunday, December 11, 2016

में हेंडसम नहीं...मेरे Hand में सम हैं...!

अब्दुल कलाम कहते थे!में भले ही हेंडसम नहीं,मेरे हेंड (हथोमे ) सम (कुछ) हैं!एक किताब में मेने देखा!कुछ ऐसे ही वाक्य के साथ एक अच्छा फोटोग्राफ दिया गया हैं!

आसमे जो आप देख रहे हैं!बहोत खूब लिखा हैं!उसका अनुवाद करके मजा किरकिरा होगा!मगर एक बात तय हैं की कुछ अच्छा लिखा हैं!

कोलकत्ता से मेरे दोस्त सुबोध बाबुभी कभी कभी अच्छा भेजते हैं!ढूँढ़ ते हैं और भेजते हैं!उन्होंने 500 की नोट के बारेमे चलते समय के बारे में कहा की...मेरी बुत पोलिश की दूकान हैं!मुझे आज तक कभी कोई दिक्कत नही आती.मेरे घरमे दिनका खर्च 300 का हैं!में रोज तिनसो रूपए कामके घर चला जाता हूँ!तिनसो मिलने के बाद ज्यादातर वो  काम नहीं करते!भोलू नामके इस छोटेसे पोलिश करने वालेने बदिया बात बताई!उसने कहा: 'अगर घरमे कोई महेमान आने वाले हिं तो थोडा पैसा ज्यादा जरूर पड़ती हैं!मगर मुझे क्या मालूम मगर उस दिन 100 ज्यादा भी मिल जाते हैं !500 और 1000 की बंधी की असर जब वो चलातिथि तब या आज बांध हैं तब भी भोलुको नहीं पड़ा!

जिसके पास ब्लेक का पैसा हैं उसका तो मालूम नहीं!हां,आज जोभी परेशानी हैं वो ऐसे लोगोको हैं जिसके पास जरूरत से ज्यादा पैसा हैं!ब्लेक मणि क्या हैं वो कोई किसी को नहीं समाज सकता!में कर्मचारी हूँ!मे इनकम टेक्ष पे करता हूँ!मेरा कोई करप्शन नहीं हैं!अगर मेने एक फ्लेट लिया!10 लाख का दस्तावेज करवाया!मगर पैसा देना पड़ा 15 लाख! ऐ पांच लाख कर्मचारी के लिए!वाईट इनकम वाले के लिए वाईट में से ब्लेक होनेकी बात हैं!

यहाँ आज में यही लिखूंगा की में मेरे जीवनमे कभी ब्लेक मणि नहीं रखूँगा!आज मेभी सब्जी वाले से उधारमें  सब्जी  लेके आया हूँ!आज जिस तरीके से टेक्नोलोजी आगे बढ़ रही हैं !में मनाता हूँ कुछ महीनो बाद कुछ सेटल होगा! आप और हम ओन  लाइन पेमेंट या नेट पेमेंटके किसी तरीको से पेमेंट करते होंगे!

क्या आप 15 रूपये देके 10 रूपये की प्याज लेंगे?अगर ना तो बिल्डर से ही क्यों ?जरा सोचिए?में ब्लेक का पैसा नहीं रखूँगा!न रखने दूंगा!मगर यहाँ बात ऐ आती हैं की अगर मेरी कोई ओकात हैं और मुझे कोई पैसा दे रहा हैं तो क्या में न कमाऊ?मुझे कोई लिखनेका पैसा देगा तो में वो पेमेट बेन्कमें  लूँगा!और किसीकोभी छोटीसी रकम भी बेंक के माध्यम से दूंगा!थोडा मुश्किल हैं!मगर वो आमदनी को कई ऐसे माध्यम में हम दे सकते हैं जिससे की सरकार हमें बांड भी दे और इंटरेस्ट भी मिले!

क्या हमारा पैसा कहा रखनेसे हमे इनकम में रहत मिलेगी अब आपको जानना हैं!क्या आप अवगत नही हो पाएंगे?चलो एक साथ मिलके देश के विकासमे और अपनी आमदनी में बढ़ावा करे!केश लेस प्रोसेस से खुद चले खुद चलाए!


स्माइल:
अगर कोई गुस मांगे तो उन्हें पैसा एकाउंट पे में चेक लिखके दो....

Thursday, November 10, 2016

राष्ट्रपति भवन और सृष्टि परिवार...

आइआइएम अमदावाद से 2001 से जुडा हूँ! धीरे धीरे अनेक प्रोजेक्ट से जुड़नेका मोका मिला! सृष्टि से 2002 से आज तक जुड़ा हूँ,और जुड़े रहना चाहूँगा! मेने महसूस किया हैं की सृष्टि सिर्फ एक ऑर्गेनाइजेशन ही नहीं एक वैश्विक परिवार हैं!
मुझे राष्ट्रपति पुरस्कार तक पहुचाने से लेकर मुझे दिल्ही स्थित चिल्ड्रन क्रिएटीवीटी और को क्रिएटीविटी एंड इनोवेशन कार्यशाला में पिछले तिन सालोसे जुडनेका और बच्चो के साथ काम करने का मौका दिया हैं!
डॉ. अनिल गुप्ता! मुझे उनसे लगाव हैं क्योकि वो मेरे दादा जी  जैसे दिखते हैं!मगर एक बात और भी हैं की वो खुद काम करते हैं बादमे किसीको सूचित करते हैं!उनके साथ या उनके पास रहके काम करनेका अनुभव ही कुछ अलग हैं!
बड़े समरोह्मे भी छोटी छोटी बतोका सृष्टि परिवार के सभी साथी फोलोप लेते हैं!करते हैं!टिकट के कन्फोरमेशन जेसी बात के लिएभी वो हमारे लिए सुविधा खड़ी करते हैं!सुविधा देते हुए हमें प्यारसे सँभालते हैं!ग्रास रूट से जुड़े हुए लोगोको राष्ट्रपति भवन तक पहुँचना....वाह एक मिशन हैं!में चार सालसे देखता आया हूँ, कई लोग जो अपने गाव के बहार नहीं निकले वो राष्ट्रपति भवन के निमंत्रण से दिल्ही पहुंचे वो बड़ी बात हैं!
ऐसे कई सरे लोगोको जोड़ना,उनकी कदर करना और उन्हें सन्मान देना और दिलवाना बहोत बड़ी बात हैं!सहज और सरल सेक्रेटरी श्री रमेशभाई पटेल! मेरा साथी और दोस्त चेतन पटेल! सागर पंचाल!केयुर पनारा और हिरल जी!वाह क्या टीम थी.जिन्होंने ऐसे कई सरे छोटे बड़े काम किये की जिस के बिना यह काम संपन न हो पता!में इन सबसे और इस वैश्विक परिवार से जुड़ा हूँ इस का मुझे गौरव हैं!

# Thanks Dr ANIL GUPTA Sir

# Thanks chetan patel 

Monday, October 3, 2016

મારો નિર્ણય સાચો છે કે ખોટો....?



એક વિચારકે સરસ વાત કરી છે.તેમને કહ્યું છે કે એક સાચો નિર્ણય લેવામાં લાંબો સમય પસાર કરવા કરતાં એ નિર્ણય એક જ કલાકમાં લઇ લો.સાચું કે ખોટું એક જ દિવસમાં સમજાશે.હિન્ધીના શાયર જહેરીલા એ કહ્યું હતું કે ‘ સોચ ગહરી હો જાયે તો ફેંસલે કમજોર હો જાતે હૈ.’આપણે કેટલીય વખત એવું સાંભળ્યું હોય છે કે ‘આ નિર્ણય ખોટો હતો.મને કહ્યું હોત તો હું આ નિર્ણય ન લેવાની જ સલાહ આપું.

વાત જાણે એમ છે કે કયો નિર્ણય લેવા કોને પૂછવું તે જ નિર્ણય લઇ શકતો નથી.નિર્ણય લેવા માટે મુખ્યત્વે બે પ્રકારની વિગત સામે આવે છે.એક તુરંત નિર્ણય અને બીજો સમય પસાર કરીને લેવાયેલ નિર્ણય.આ બંને પ્રકારના નિર્ણય જ છે.પણ કેવી પરિસ્થિતિમાં કેવો નિર્ણય લેવાય તે બાબત તો નિર્ણય લેનારે જ નક્કી કરવી પડે.

અહી એ કહી શકાય નિર્ણય લેવામાં ક્યારેય મોડું થતું હોતું નથી.હા,એને માટે એમ કહી શકાય કે નિર્ણય લેવાનો હજુ ચોક્કસ સમય આવ્યો નથી.આ ચોક્કસ સમય એ માનસિક વ્યવસ્થા છે.માનસિક રીતે ક્યારેક આપણે કશું સ્પષ્ટ કહી કે કરી શકતા નથી.એ માટે એવું કહી શકાય કે પિતાજીને પપ્પા,બાપુ કે બાપા કહી શકાય પણ માનસિક અને સામાજિક વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે આપણે બા...મમ્મી કે માના પતિ એવું કહેતા નથી.એ સંભાળવું પણ યોગ્ય ન લાગે.અને એટલાજ માટે આપણે કેટલીક બાબતોનો આમ જ સ્વીકાર કરીએ છીએ.એવું જ નિર્ણય લેવાની બાબતમાં છે.કેટલીક વખત બોલી શકાય તેવું ન હોવા છતાં આપણે બોલીએ છીએ અને ક્યારેક બોલવાનું બોલતા નથી.બોલનાર બોલતા પહેલાં વિચાર કરે છે.આ વિચાર એટલે નિર્ણય.આ નિર્ણય સાચો કે ખોટો એવું કહેવા માટે ક્યારેય આપણે અધિકૃત નથી.

નિર્ણય માટે નિર્ણય કરનાર જ જવાબદાર રહે છે.અહી એ કહ્હી શકાય કે નિર્ણય ખોટો હોય તો તે અંગે સાચો નિર્ણય લેવાય તે જ એક મહત્વનો નિર્ણય બને છે.નિર્ણય ખોટો હોય તે અલગ બાબત છે પરંતુ પછીથી પણ સાચો નિર્ણય લેવાય તો જ સાચાનો આનંદ પ્રાપ્ત થાય.

નિર્ણય હમેશા પવિત્ર હોય છે.સંગ્રહાયેલું પાણી પવિત્ર નથી.નદીનું વહેતું પાણી કાયમ માટે પવિત્ર હોય છે.વિચાર માટે એવું જ છે.વહેતો વિચાર એટલે સતત બદલાતો વિચાર નહિ.વહેતો વિચાર એટલે સતત આગળ ધપતો વિચાર.એક વખત નિર્ણય લીધા પછી તેમાં આગળ વધવાથી જ વિચાર અંગેની સફળતા પ્રાપ્ત થાય છે.



Sunday, July 3, 2016

ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો.


આખી દુનિયામાં એક સમયે તેનું શાસન હતું. એવું કહેવાતું કે તેની સત્તાનો સૂરજ ક્યારેય અસ્ત પામતો નથી.દુનિયામાં એક હથ્થુ રાજ ચલાવનાર બ્રિટન આજે કટોકટીમાં છે.’યુનાઈટેડ કિંગડમ’ એટલે કે યુ.કે.માં થોડા દિવસ પહેલાં એક ઐતિહાસિક ઘટના બની.
વાત એમ છે કે આજથી તેતાલીસ વર્ષ પહેલાં યુરોપિયન યુનિયન સાથે બ્રિટન જોડાયું હતું.આ સંગઠનમાં અઠ્યાવીસ દેશ હતા.આ બધા જ દેશ એક જ છત્ર નીચે આવ્યા હતા.આપ આ વાંચી રહ્યા હશો ત્યારે બ્રિટન યુરોપિયન યુનિયનનો હિસ્સો રહ્યું નથી.૨૩ તારીખે થયેલ રાષ્ટ્રીય મતદાનમાં પચાસ ટકા કરતાં વધારે લોકોએ બ્રિટનને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર્સંગમાંથી છૂટ થવાનો અભિપ્રાય આપ્યો.રાજનીતિ તેને લોકમત માંગ્યો કહેવાય.
બ્રિટનમાં રાણીના નામે સરકારનું સંચાલન ચાલે છે.જનમત સંગ્રહના પરિણામની અસર થઇ.સરકારના વડાપ્રધાન પ્રધાન યુરોપિયન યુનિયનમાં રહેવાની તરફેણમાં હતા.લોકમત કે જનસંગ્રહમાં સરકારના આયોજન અને તેની નીતિના વિરોધમાં ૫૧.૯ ટકા મત પડ્યા.આ કારણે હવે બ્રિટનના વડાપ્રધાન કેમરુન રાજીનામું આપશે.વૈશ્વિક ચલણ એવાં પાઉન્ડમાં છેલ્લા એકત્રીસ વર્ષનો સૌથી મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે.અર્થતંત્રના જાણકારો કહે છે કે આને લીધે ભારતનો રૂપિયો પણ નબળો પડશે.
એક વાત સ્પષ્ટ કરાવી જરૂરી છે બે દાયકામાં અનેક દેશો કે દેશ સમૂહો આ રીતે સ્વતંત્ર થયા છે.પ્રથમ અને બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી આ પ્રકારની વૈશ્વિક વ્યવસ્થા ઉભી થઇ હતી.જેમ વિશ્વ નજીક આવતું ગયું.આંતર રાષ્ટ્રીય નીતિમાં ધરખમ ફેરફાર થયા. જે દેશો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કે રાષ્ટ્ર્સંઘ સાથે જોડાયા હતા તે આજે,આજની પરિસ્થિતિને આધારે જુદા પડતા થયા છે.લેખની શરૂઆતમાં લખ્યું તેમ બ્રિટનની સરકાર આ જનમત સંગ્રહમાં હારી ગઈ. હવે એકાદ દિવસમાં બધું ગોઠવાઈ જાય તેવું નથી.સંયુક્ત સંગમાંથી બ્રિટન ભલે જનમત ધ્વારા અલગ થવાનું વિચારે.હા,તેને અલગ થવા માટે અને તે માટેની બધી જ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે હજુ બે વર્ષ લાગશે.

અહી વાંચકોને એ વાત પણ જણાવી દઈએ કે એકઠા થયેલ અઠ્યાવીસ દેશોની એક સંયુક્ત સરકાર ચાલતી હતી.આ સરકારમાં દરેક દેશના વડા છ મહિના માટે આ સંયુક્ત સરકારના વડા બનતા હતા. સૌની ભાગીદારી પેઢી.આ પેઢીમાંથી હવે બ્રિટન જુદું થયું છે.જોઈએ હવે સમય વિશ્વને કઈ તરફ લઇ જશે.હા,એ નક્કી કે અત્યાર સુધીમાં બંને વિશ્વ યુદ્ધમાં અને વિશ્વના સંચાલનમાં અગ્રેસર એવો એક દેશ આજે કોઈ કારણોથી અલગ થયો છે.કહેવાય કે કોઈનો સૂરજ કાયમી તપતો નથી.

Tuesday, June 21, 2016

બિલ્લા મહારાજની જય.....


 એક બિલાડી.તેને આગળ કોઈ નહિ.બિલાડીની પાછળ પણ કોઈ નહિ.બિલાડી એકલીહતી.બિલાડી જે ઘરમાં રહેતી હતી તે જ ઘરમાં એક ઉંદર પણ રહેતો હતો.એક દિવસની વાત તેઓ જે ઘરમાં રહેતા હતા તે ઘરમાં કથા વંચાવવાનું આયોજન કર્યું હતું.મહેમાનો પણ આવવાના હતા.મહારાજ પણ આવી ગયા અને તેમને કથાની વસ્તુઓ આમતેમ ગોઠવી દીધી.

આ બાજુ ઉંદર આ બધું જોતો હતો.ઉંદર જે જોતો હતો એ બધું જ અને સાથોસાથ ઉંદરને આ બિલાડી જોતી હતી.બિલાડીને હતું જ કે આ ઉંદર બહાર આવશે.એ જેવો બહાર આવશે હું તેને પકડી લઇશ.થયું પણ એવું જ...થોડો સમય પસાર થયો.સૌ મહેમાનોની થોડી રાહ જોવામાં વ્યસ્ત હતા.ઉંદરડો એકદમ દોડતો આવ્યો.એ જેવો કુદીને ભગવા ગયો ત્યાં કથામાં ભગવાનના ફોટા વાળા પાટલાના આસન ઉપર જી પડ્યો.આગળ ઉંદર અને પાછળ બિલાડી.બિલાડી પણ થોડી વાર પછી એ જ પાટલીના મુખ્ય આસન કે પાટ ઉપર ચડી ઉંદર પાછળ ભાગતો થઇ ગયો.

આ બાજુ કથાનું કામ તો સારું થયું.બધાને ગમ્યું. મહેમાન પણ આવીને  બધા જ ગયા.આ તરફ ઉંદર અને બિલાડી જ્યાં થાળીઓ ધોવાતી હતી તે તરફ ગયા.બંને ભૂખ્યા હતા.બંને થાક્યા હતા.તેઓ સામસામે બેસી ખાતા હતા.હા,કોઈ કોઈની નોધ લેતું ન હતું.થોડુક ખાધા પછી જોર આવતા ઉંદર બિલાડીને કહે”આપણે શા માટે લડવું.જો ખાવા માટે જીવવું જરૂરી છે.જીવ હોય તો કોઈ મારી શકે ને.મરેલાને કોણ મારે છે.લાવો પહેલા જીવીએ.શું કામ મારાવવાની કે મારવાની ચિંતા કરીએ?

આમ થોડો સમય પસાર રહ્યો.એક શહેરમાં ફરતા ફરતા બિલ્લા મહારાજની કથાનું આયોજન હતું.સાથે તેમના અંગત સેવક અને કારભારી શ્રી ઉંદરલાલ કાયમ તેમની સાથે રહેતા દર્શાવ્યા હતા.આસ પાસમાંથી તેમના અનેક બીલ્લાડા ભક્તો આ તરફ આવવાના હતા.પોલીસે પણ ખાસ વ્યવસ્થા ગોઠવી હતી.નાના ઉંદરો માટે સીધા મંડપ સુધીની વાહનની વ્યવસ્થા હતી.એક નવો પ્રભાત લાવવાની આશા સાથે તેમના બેનરમાં ‘સત્યનારાયણ ભગવાનના આસન ઉપર બેઠેલ ભક્ત શ્રી બિલાડા દસના મુખે અભય કથા’લખ્યું હતું

એક પત્રકારે પ્રશ્ન કર્યો.આપ કઈ રીતે આવું અનોખું કાર્ય કરી શક્યા.આ સાંભળી બીલ્લારામ કહે: ‘ભૂખ...ભૂખ...ધર્મની ભૂખે અને અને મારા સેવકને આ તક આપી.સૌએ બિલ્લા મહારાજની વાહવાહી બોલાવી.

બોલો બિલ્લા મહારાજની જય....

Tuesday, December 30, 2014

ગાંધીજી અને ચોખ્ખાઈ

આખા દેશમાં સ્વચ્છતા અભિયાન ચાલે છે.આખા દેશમાં અનેક રીતે ઉજવાય છે.કોઈ પ્રેસમાં ફોટા પડાવવામાં આવે છે.કોઈ ખરેખર સેવા કરે છે.મહાત્મા ગાંધી ચોખ્ખાઈ માટે ગણું કહી ચુક્યા છે.તેમના વિશે લખનાર અનેકો એ પણ આ બાબતને કેન્દ્રમાં રાખી લખ્યું છે.આવી અનેક વિગત એકઠી કરી કેટલાંક વિધાનો અહીં મુકું છું.આશા છે આપણે કામ લાગશે.

·         સંયમની શરૂઆત સ્વચ્છતાથી થાય છે.
·         દરેક રીતે ગંદકી જ રાષ્ટ્રનો પ્રથમ દુશ્મન છે.
·         કેળવણીનો પહેલો મુદ્દો વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા છે.

·         સ્વછતાનો અમલ કરનાર જ સ્વચ્છતાનો દૂત છે.
·         ધર્મસ્થાન જેવી સ્વચ્છતા રાખવામાં જ ધર્મ શોભે છે.
·         ગંદકી કરનાર પોતાની જાત સાથે પણ ગદ્દારી કરે છે.

·         સ્વચ્છતા રાખનાર દરેક વ્યક્તિ પ્રભુનો પ્રતિનિધિ છે.
·         સુખ પ્રાપ્ત કરવા માટે સ્વચ્છતા પ્રાપ્ત કરવી જરૂરી છે.
·         કર્મયોગ એટલે પોતાની આસપાસનું સ્વચ્છ વાતાવરણ.

·         ગંદકી કોઈ ને ગમતી નથી, છતાં સફાઈ બધાં કરતાં નથી.
·         કોઈ પણ પ્રકારની ગંદકી ફેલાવનાર કોઈનો મિત્ર ન હોઈ શકે.
·         દરેકે સુખની જેમ જ સ્વચ્છતાનું સુખ મેળવવા જાતે જ મથવું પડે.

·         પર્યાવરણ બચાવવા માટેની શરૂઆત સ્વચ્છતાથી જ થઇ શકે છે.
·         આપણું ચોખ્ખાઈ તરફનું દૂર્લક્ષ આપણી સમસ્યાઓનું કેન્દ્ર સ્થાન છે.
·         ગંદકી ફેલાવનાર ને જાહેર ગુહ્નેગાર માની તેનો બહિષ્કાર કરવો જોઈએ.

·         જીવનની સાહ્યભી સ્વચ્છતા,સ્વચ્છતાની સાહ્યભી એટલે નીરોગી જીવન.
·         કપડાંમા ભપકા કરતાં લોકો જ મોટે ભાગે સ્વચ્છતા માટે પ્રતિકૂળ હોય છે.
·         જીવનમાં ધ્યેય જરૂરી છે. દરેકનો પ્રથમ ધ્યેય  ચોખ્ખાઈ જ હોવો જોઈએ.

·         પ્રાર્થનાનું સ્થળ ચોખ્ખું રાખવા કરતાં દરેક સ્થળે પ્રાર્થના થાય તેમ કરવું રહ્યું.
·         આરોગ્યપ્રદ વાતાવરણ એ અભણ અને ભણેલા બંને માટે સમાન અધિકાર છે.
·         ચોખ્ખી હવા,ચોખ્ખું પાણી અને ચોખ્ખો ખોરાક દરેક જીવનો પ્રથમ અધિકાર છે.

·         પોતાને માટે, પોતાનાં હોય કે પોતાનાં ન હોય તેમને માટેની પ્રાર્થના એટલે સ્વચ્છતા.
               જાહેર જીવનમાં દરેકની જાહેર પ્રવૃત્તિની શરૂઆત ચોખ્ખાઈ વડે જ થવી જોઈએ.
·         ભણતરની શરૂઆત શાળામાં અને આરોગ્યનું જતન જન્મ લેતાં જ શરૂં થઇ જાય છે.

·         કોણ કેટલું ચોખ્ખું તે સમજવા માટે વ્યક્તિના ઘરનું આંગણું જોવાથી જ સમજી શકાય.
·         વ્યક્તિ ચોખ્ખું બોલે,ચોખ્ખું લખે અને ચોખ્ખું જીવે એટલું જ મહત્વનું છે વ્યક્તિ ચોખ્ખું રાખે.
·         આરામ અને આરોગ્ય ને ખલેલ પહોંચાડવા માટે ગંદુ વાતાવરણ મોટી અસર છોડી જાય છે.

·         કોઈ આપની સામે ગંદકી ફેલાવે અને આપણે જોઈ રહીએ તે સામૂહિક હિંસાનો એક ભાગ છે.
·         પર્યાવરણ ભલે કુદરતની દેન છે,તેની સુંદરતા ન જળવાય તે માટે આપણે જ જવાબદાર છીએ.
·         સામાજિક,શૈક્ષણિક અને આર્થિક ભિન્નતા વચ્ચે સામ્યતા માત્ર સ્વચ્છતાના વિચારથી જ આવી શકે.

·         જનાવર કોઈ ને સીધું જ નુકશાન કરતુ નથી.માણસ ગંદકી વડે જનાવર ને પણ મુશ્કેલીમાં મુકે છે.
  
   એક પ્રસંગ અહીં યાદ આવે છે.ગાંધજી બિહારમાં હતાં.અનેક કામ માટે તેમણે અહીં રોકાવાનું હતું.લાંબો સમય રોકાવાનું હતું.કસ્તુરબા આખો દિવસ શું કરે?તેમણે બાપુ ને કહ્યું મને કશુંક કામ આપો.હું અહીં કામ કરું.

   બા ની વાત સાંભળી બાપુ કહે: 'તમે અહીં છોકરાં ને ભણાવો.'બા કહે: 'પણ મને તો વાન્ચ્વ્હાતા ય નથી આવડતું.હું તો ગુજરાતી પણ વાંચી શકાતી નથી.આ નવી ભાષા કઈ રીતે શીખવું.બા ની વાત સાંભળી ગાંધી જી કહે: 'જુઓ....શિક્ષણ એટલે કાઈ ભાષા કે અન્ય વિષયનું શિક્ષણ નહિ.પહેલું શિક્ષણ એટલે સ્વચ્છતા.આ વિશે શીખવો એટલે ભણાવ્યું જ કહેવાય.

   આજે મોદીજીના વિચારને અનેક રીતે મૂલવાય છે.મને મોદીજીના વિચારમાં બાપુના વિચારના દર્શન થાય છે.



આ વિચારો કે વિધાન નીચે પૈકીના કેટલાંક પુસ્તકમાંથી લીધા છે.ક્યાંક વાક્ય કે વિગતની રીતે લખવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
-ગાંધી વિચાર...
- અડધી સદીની વાચન યાત્રા...
- આફ્રિકાનો સત્યાગ્રહ...
- સત્યના પ્રયોગો...
- ગાંધી એટલે કોણ???
- ગાંધી હમારી સોચ...
- ધેટ સ્ટ્રેન્જ લીટલ બ્રાઉન મેન...
લેખક: ફ્રેડ્રરીક બોહ્ન ફીશર ૧૯૩૨(અંગ્રેજ સરકારે આ પુસ્તક પર પ્રતીબંધ મુકીને અટકાવ્યું હતું)
-      પ્રોફાઈલ્સ ઓફ ગાંધી
(અમેરીકાના કેટલાક અતી ખ્યાતનામ લેખકોએ ગાંધીજી અંગે લખ્યું હતું તેનું સંકલન)