Showing posts with label Innovation. Show all posts
Showing posts with label Innovation. Show all posts

Saturday, September 15, 2018

समर्थ ओर सेतु...



आईआईएम अमदावाद।
GCERT गांधीनगर के संयुक्त उपक्रम से एक कॉन्फ्रेंस का समापन हुआ। वर्ष 2014 के MOU के तहत बहोत सारे ऐसे काम जो नवाचार को बढ़ावा दे रहे हैं। कुछ ऐसे काम जो शिक्षकों को पहचान दे रहे हैं। वैसा ही एक काम और वो काम याने मोबाइल मंच। आधुनिक समय में मोबाइल के माध्यम से जो हो पाया हमने उसे देखा।
उद्घाटन समारंभ में सर्व शिक्षा अभियान के एडीपीसी पी.भारती मेडम विशेष उपस्थित रही। पद्मश्री अनिल गुप्ता ,आईआईएम के प्रो. विजया शेरीचंद के अलावा कमिश्नर ऑफ स्कूल के डॉ. संजय त्रिवेदी उपस्थित थे। श्री मनजीभाई प्रजापति,श्री मोतिभाई नायक ओर श्रीमती ज़ोहराबेन ढोलिया विशेष उपस्थित थे। 
दो पहर के समारोह में GCERT के नियामक डॉ. टी.एस.जोशी खास उपस्थित रहे और सभी को प्रेरक उद्बोधन भी किया। NCERT के प्रोफेसर परासर ओर  प्रो. दिनेश कुमार भी दोपहर के सैशन में उपस्थित रहे।
10000 सदस्य वाले इस ग्रुप के 500 से अधिक पॉइंट प्राप्त करने वाले शिक्षक,सीआरसी ओर बीआरसी को.कॉर्डिनेटर यहां निमंत्रित किये गए थे। मोबाइल मंच को अगर माध्यम के रूप में देखा जाय तो यहाँ 3 किताबो का विमोचन किया गया। जिन्हें दो अलग अलग सेशन में विमोचित किया गया। प्रेजेन्टेशन के समय GCERT के सचिव श्री बी सी सोलंकी विशेष रुचि के साथ उपस्थित रहे।
सारे गुजरात के सभी शिक्षकों के सामने ये सारी बाते रखी गई। इस डेटा को ओपन सोर्स करके ज्यादा से ज्यादा लोगो तक पहुंचाने का संकल्प सुनाई पड़ता था।  गुजरात ने बहोत कुछ अलग किया हैं। सबसे बड़ा इनोबेटिव टीचर्स नेटवर्क गुजरात के पास हैं। ऑन लाइन ट्रेनिग में सेतु ओ4 समर्थ से 25000 से अधिक टीचर तालीम ले रहे हैं। उनके फीडबैक भी हैं जो आगे का प्लान बनाने में सहयोग करेगा।

@#@
नवाचार के लिए एक शब्द सदैव रहेगा। वो शब्द हैं 'असम्भव' होने से पहले ओर होने के बाद भी...

Thursday, July 19, 2018

સરહદી સંવેદના જગાડતી એક શાળા



આજે વાત કરીશું રાજસ્થાન રાજ્યની સરહદે આવેલી એક છેવાડાની શાળાની. બનાસકાંઠા જિલ્લાના થરાદ તાલુકાની ખોડા પગાર કેન્દ્ર શાળા. જિલ્લાના મુખ્યમથક પાલનપુરથી ૧૩૫ કી.મિ. અને તાલુકામથક થરાદથી ૩૫ કી.મિ. ના અંતરે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૬૮ પર રાજસ્થાન રાજ્યની સરહદથી એકાદ કિલોમીટર અંદર ગુજરાત રાજ્યની આ છેલ્લી શાળા આવેલી છે. શાળા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૬૮ પર ખોડા ગામના સ્ટેશનથી પૂર્વ દિશામાં માત્ર ૩૫૦ મીટરના અંતરે ગામની ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં આર. સી. સી. રોડથી જોડાયેલી છે. શાળામાં અત્યારે ધોરણ ૧ થી ૮ માં ૫૮૨ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે અને તેમાં ૩૪ વિદ્યાર્થીઓ પાડોશી રાજ્ય રાજસ્થાનથી આવીને પણ શિક્ષણ મેળવી રહ્યા છે. શાળામાં અત્યારે કુલ ૧૬ શિક્ષકોનું મહેકમ છે. જેની સામે હાલમાં ૧૪ શિક્ષકો તથા આચાર્યશ્રી મળી કુલ ૧૫ કર્મચારીઓ કાર્યરત છે.
                   સરહદી વિસ્તાર, સંપૂર્ણ મારવાડી બોલી ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ. તેમની આ બોલીમાં તમામ સ્ટાફ જાણે આ જ ગામનો મૂળનિવાસી હોય એવી જ રીતે બાળકોની માતૃભાષામાં જ પાયાનું શિક્ષણ આપે છે અને સાથે-સાથે માન્ય ગુજરાતી ભાષામાં ઉપલા ધોરણોનું શિક્ષણકાર્ય ખરેખર અદ્ભૂત સામંજસ્યના દર્શન થાય. માનનીય રાજ્ય સરકાર, શિક્ષણ વિભાગ અને સર્વ શિક્ષા અભિયાનની વિવિધ યોજનાઓ આ છેવાડાની શાળા સુધી પહોંચી છે. એના દર્શન આ શાળામાં પ્રવેશતાં જ ઊડીને આંખે વળગે.
                   આ ગામ શિક્ષણપ્રેમીઓનું જણાઈ આવે કારણકે શાળામાં ગામના દાનવીરો દ્વારા જે ભૌતિક સુવિધા ઊભી કરવામાં આવી છે, તે પણ અદ્ભૂત છે. જેમાં શાળાનો બુલંદ દરવાજો કે જે ગામના બે દાતાશ્રીઓ શ્રી જગશીભાઇ હેમાભાઈ પટેલ અને શ્રી પ્રાગજીભાઈ મઘાભાઈના સહયોગથી ૨૨૨૦૦૦/- ના ખર્ચે બનાવવામાં આવેલ છે.
                  શાળામાં એસ. એસ. સી. બોર્ડનું પરીક્ષા કેન્દ્ર હોઈ શરૂઆતના પહેલા વર્ષે બોર્ડ દ્વારા ટેબલેટ થકી પરીક્ષા સંચાલનની વ્યવસ્થા કરેલ પરંતુ તરત જ બીજા વર્ષે દાતાઓ તરફથી ૨,૭૦,૦૦૦ રૂપિયાના ખર્ચે IP ટેકનોલોજી ધરાવતા કેમેરા અને દરેક વર્ગમાં સ્પીકરની વ્યવસ્થા કરી આપી છે. બાળકોને સવારમાં પ્રાર્થના કરવા અને બપોરે મધ્યાહન ભોજન જમવામાં અગવડ ન પડે તે માટે પટેલ મગનભાઈ અમરાભાઈ તરફથી ૪૫૦૦૦૦/- ના ખર્ચે લગભગ ૭૦૦ બાળકો બેસી શકે તેવો વિશાળ પ્રાર્થનાશેડ પણ બનાવવામાં આવેલ છે. શાળામાં પીવાનું પાણી હંમેશા મળી રહે તે માટે સ્વ. લક્ષમણગીરી ચમનગીરી ગૌસ્વામી તરફથી ૩૫૦૦૦/- ના ખર્ચે ટ્યુબવેલ બનાવી આપેલ છે. આ ઉપરાંત શાળામાં પંખા, તિજોરી, કમ્પુટર, ટેબલ વગેરે પણ દાનમાં મળેલ છે.


                   શાળામાં નર્મદાની પાઈપલાઈનનું મીઠું પાણી અને રેઇન વોટર હાર્વેસ્ટીંગ સીસ્ટમ પણ કાર્યરત છે. શાળામાં ૩૦ ચો. ફૂટના ત્રણ પ્લોટ બનાવી શિક્ષકમિત્રો દ્વારા સુંદર બગીચાનું નિર્માણ કરેલ છે. જેમાં તુલસી, કુવારપાઠું, સરગવો જેવી ઔષધિઓ અને અન્ય ફૂલછોડ રણમાં લીલી વીરડી જેવું લાગે અને તેના માટે પણ ફુવારા પદ્ધતિથી પિયત વ્યવસ્થા ખરેખર અદ્ભૂત. શાળામાં જિલ્લા આયોજન મંડળ તરફથી એક અને સર્વ શિક્ષા અભિયાન દ્વારા પંદર વર્ગખંડોનું નિર્માણ થયેલ છે. દરેક વર્ગખંડ સંપૂર્ણ હવા ઉજાશ, સ્વચ્છતા અને સુરક્ષિત વીજવ્યવસ્થાથી સજ્જ છે. ATVT યોજના અંતર્ગત શાળાના સંપૂર્ણ પટાંગણમાં પેવરબ્લોક લગાવવામાં આવ્યા છે. એક પીપળી તથા ચાર લીમડાના ઝાડ બાળકોને પોતાના છાંયે કિલકિલાટ કરતાં જોઈ જાણે લચી પડતાં હોય એવું લાગે.

                    શાળામાં સ્વચ્છતા જળવાય તે માટે દરેક વર્ગખંડની અંદર અને બહાર કચરાપેટી, શૌચાલયમાં હાથ ધોવા માટે સાબુ અને રૂમાલ, મધ્યાહ્ન ભોજન પહેલા અને પછી હાથ ધોવા માટે વ્યવસ્થા,એક મોટા કદનો અરીસો, નેઈલકટર, કાંસકા વગેરેની પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલ છે. શાળામાં સફાઈ કામદારની પણ વ્યવસ્થા છે. જે દરરોજ શૌચાલય અને પ્રાર્થનાશેડ વગેરેની સફાઈની જવાબદારી નિભાવે છે. દરેક બાળક આરામથી પાણી પીવે તે માટે ઊંચાઈ પ્રમાણે ૨૩ નળની પણ સગવડ છે. શાળામાં કુમાર માટે ૨ અને કન્યાઓ માટે ૧ અલગ-અલગ શૌચાલયની સુવીધા પણ સર્વ શિક્ષા અભિયાન દ્વારા ઊભી કરવામાં આવેલ છે.
                        આ શાળાનો પ્રાર્થના કાર્યક્રમ પણ માણવા જેવો છે. સમગ્ર પ્રાર્થનાસભાનું સંચાલન શાળાની પ્રાર્થના સમિતિ દ્વારા જ થાય. બાળકો જાતે જ ઉદ્ઘોષક, વાજિંત્રોનું વાદન, ગાયન અને વિવિધ સહાભ્યાસિક કૃતિઓ રજૂ કરે અને સાથે-સાથે પ્રાર્થના સંચાલક શિક્ષકશ્રી મનહરભાઈ મકવાણા દ્વારા બુલેટીન બોર્ડ પર આગલા દિવસે લખાયેલા એક વિચારપ્રેરક પ્રશ્નની ચર્ચા પણ થાય. ગુજરાતી અને હિન્દી બંને ભાષામાં પ્રર્થાનાગીતો, કાવ્યગાન, ઘડીયાગાન, જાણવા જેવું અને વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ બાળકો રજૂ કરે. શાળાના ધોરણ ૧ અને ૨ ના વિદ્યાર્થીઓની નોટબુકોમાં શિક્ષકમિત્રો દરરોજ બાળકોએ શું ગૃહકાર્ય કરવું? તે લાલ બોલપેનથી લખી આપે અને બીજા દિવસે તેની ચકાસણી. બીજા ધોરણના બાળકો પોતાના પર્યાવરણની મોટાભાગની વસ્તુઓના નામ અંગ્રેજીમાં પણ જાણે. વર્ષાઋતુ ૨૦૧૫માં આવેલ પૂરના કારણે શાળાની કમ્પ્યુટર લેબ નાશ પામેલ છે પરંતુ શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮ માં સરકારશ્રીની યોજના અંતર્ગત આ શાળાના પણ બે વર્ગખંડોમાં જ્ઞાનકુંજ પ્રોજેક્ટ કાર્યરત છે. જેના માધ્યમથી બાળકો જાતે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરતાં થયાં છે તથા આ સાધનોનું સ્વયં સંચાલન પણ કરે છે. આ વર્ગખંડોમાં ધોરણવાર અલગ-અલગ દિવસોમાં ધોરણ ૫ થી ૮ ના વિદ્યાર્થીઓ ઈન્ટરનેટ અને જ્ઞાનકુંજ સોફટવેરની મદદથી આદ્યુનિક યુગ સાથે કદમ મિલાવવા સજ્જ થઇ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત શાળામાં દર મંગળવાર અને શુક્રવારના રોજ મીના રેડિયો કાર્યક્રમનું પણ શ્રવણ કરાવવામાં આવે છે તથા દૂરવર્તી શિક્ષણ મળી રહે તે માટે વંદે ગુજરાતની ચેનલનું પ્રસારણ પણ બતાવવામાં આવે છે.
                     શાળામાં બાળકોની શૈક્ષણિક ગુણવત્તા સુધરે તે માટે એકમ કસોટી, વિવિધ સહાભ્યાસિક પ્રવ્રીત્તિઓ, ક્વીઝ વગેરેનું આયોજન થાય છે અને દિન વિશેષની પણ ઉજવણી કરવામાં આવે છે. અત્યાર સુધી શાળાના ત્રણ વિદ્યાર્થીઓ નવોદય વિદ્યાલય, પાંચ બાળકો એકલવ્ય મોડેલ સ્કુલમાં પ્રવેશ મેળવવામાં સફળ થયા છે. શાળાના ૧૫ બાળકો NMMS અને અન્ય પરીક્ષાઓમાં સફળ થઇ ઉજ્જવળ કારકિર્દીના પંથે આગળ વધ્યા છે. આ પરીક્ષાઓ માટે શાળાના આચાર્યશ્રી ચાંગાભાઈ કાગ પોતે રજાના દિવસે અને શાળા સમયબાદ બાળકોને વિવિધ મુદ્દાઓનું શૈક્ષણિક માર્ગદર્શન આપે છે. આ ઉપરાંત માટીકામ, પ્રોજેક્ટ વર્ક, મુલાકાત, મૂર્ત વસ્તુઓ અને સ્થાનિક સંસાધનોનો પણ શિક્ષકમિત્રો દ્વારા તેમના શિક્ષણકાર્યમાં ભરપૂર ઉપયોગ કરે છે. 
                   પર્યાવરણ પ્રત્યે બાળકોમાં સંવેદના જાગે તે માટે બાગબાની, પક્ષીઓના માળા બનાવવા વગેરે જેવી પ્રવૃતિઓ થાય છે. અહિયાં અક્ષયપાત્ર માટે કોઈ બાળક પાસે અનાજ મંગાવવાની જરૂર નથી કારણકે ગામના ધરતીપુત્રો શાળામાં ૧૦૦ કિલોગ્રામની બાજરીની ગૂણ આચાર્યશ્રીનો સંદેશ મળે ત્યારે જાતે આવીને ઉતારી જાય છે અને તેમાંથી બાળકોની પર્યાવરણ સમિતિ દરરોજ પક્ષીઓને ચણ નાખવાનું કાર્ય કરે છે. પક્ષી અને કૂતરા, વાંદરા વગેરેને હંમેશા પીવાનું પાણી મળી રહે તે માટે શાળાના શિક્ષકશ્રી વર્ધાભાઈ પટેલ દ્વારા ટ્રેકટરના પાછળના ટાયરના નકામા ખોખામાંથી શાળાબાગની મધ્યમાં સુંદર જલકુંડનું પણ નિર્માણ કરવામાં આવેલ છે.
                      શાળામાં દર વર્ષે રાષ્ટ્રીય તહેવારોની ઉજવણીમાં ભવ્ય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. જેમાં લગભગ ૮ થી ૧૦ હજાર જેટલા નાણા વાલીઓ દ્વારા બાળકોને પ્રોત્સાહક ઇનામ તરીકે મળે છે. આ કાર્યક્રમમાં શાળાના મોટાભાગના વિદ્યાર્થી ભાઈઓ-બહેનો જોડાય છે. રમત-ગમતમાં પણ શાળાના શિક્ષકશ્રી કમલેશકુમાર પટેલ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ખુબજ સારી તાલીમ આપવામાં આવે છે. જેના થકી છેલ્લા આઠ વર્ષથી સતત કબડ્ડી, ખો-ખો, એથલેટીક્સ વગેરે વિભાગોમાં શાળાના રમતવીરો રાજ્યકક્ષા સુધી પોતાનું કૌવત દાખવી ચુક્યા છે અને ખેલ મહાકુંભની સ્પર્ધાઓમાં સારી એવી નાણાકીય રાશી પણ પ્રાપ્ત કરેલ છે. આ ઉપરાંત શાળામાં ઉતરાયણ, રક્ષાબંધન, ધૂળેટી વગેરે જેવા તહેવારોની પણ ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

                      શાળામાં શિક્ષણની સાથે –સાથે ધોરણ ૬ થી ૮ માં અભ્યાસ કરતી કન્યાઓને ભરતકામ, મોતીકામ વગેરે જેવી પ્રવૃત્તિઓની તાલીમ આપવામાં આવે છે. શાળાની શિક્ષિકા બહેનો દ્વારા  આરોગ્ય કાર્યકર, આંગણવાડીની બહેનો વગેરેનો સહયોગ મેળવી કન્યાઓને વ્યાવસાયિક અને આરોગ્ય તથા સબળાશિક્ષણ મળી રહે તે માટેના પ્રયત્નો કરવામાં આવે છે. ધોરણ ૬ થી ૮ અને ગામની હાઇસ્કુલમાં અભ્યાસ કરતાં ૯ થી ૧૨ ધોરણના બાળકોને શૈક્ષણિક, વ્યાવસાયિક માર્ગદર્શન પુરૂ પાડવામાં આવે છે તથા ગામના યુવાનોને કારકિર્દી માર્ગદર્શન આપવાના કાર્યક્રમોનું આયોજન પણ શાળા દ્વારા કરવામાં આવે છે. વિવિધ પ્રકારની રોજગારીની તકો તથા શાળામાં થતી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓની સમાજને વોટ્સએપના માધ્યમથી જાણકારી આપવામાં આવે છે. શાળાના વિદ્યાર્થીઓ બહારની દુનિયાથી પરિચિત થાય તે માટે દર વર્ષે શાળા દ્વારા કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર, મધ્યગુજરાત અને સ્થાનિક સ્થળોનો શૈક્ષણિક પ્રવાસ થકી અવસર પ્રદાન કરવામાં આવે છે.
                        આમ, શાળાની બાળસમિતિઓ, શાળા પંચાયત, શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ, સમગ્ર શિક્ષકગણ અને દાતાઓના સહયોગથી શાળા સફળતાના નીતનવા સોપાનો સર કરી રહી છે. બાળકોની ભણવાની ધગશ, ગામલોકોનો સહયોગ અને શિક્ષકોની કર્તવ્યનિષ્ઠાના સુભગ સમન્વય થકી છેવાડાના સરહદી ગામડામાં પણ ગુજરાત રાજ્યના વિકાસની ગાથાના હકીકતમાં દર્શન થઇ રહ્યા છે.


ચાંગાભાઈ કાગ
ખોડા પગાર કેન્દ્ર શાળા
થરાદ,બનાસકાંઠા
૦૯૪૨૮૯૮૦૨૨૫ 





Thursday, June 21, 2018

આવો મારી શાળાએ...

"છે સ્વર્ગથીયે વહાલી અમને અમારી શાળા. મા શારદાનું મંદિર અમે એના પૂજવાવાળા."

આ પંક્તિ જ મૂળમંત્ર છે. ખરા અર્થમાં તેને મૂર્તિમંત થયો હોય તેવી એક શાળા. આવી  સુંદર મજાની શાળા એટલે શ્રી શાંતીવન પ્રાથમિક શાળા.મોરબી જીલ્લાનું ઘરેણું કહેવાય એવી શાળા. શાળાના પ્રાંગણમાં પ્રવેશતા જ શાળાની દિવાલોને વાચા ફૂટેલી લાગે. શાળાની દીવાલો આપનું સ્વાગત કરે તેવો જાણે અનુભવ થાય. શબ્દમાં કદાચ ન વર્ણવી શકાય તેવી અદ્વિતિય શાળાને જાણવા અને માણવા શાળાની મુલાકાત તો લેવી જ ઘટે.

આ શાળાને જીવંત બનાવનાર શિલ્પી એટલે મનનભાઈ બુદ્ધદેવ.કવિવરશ્રી રવિન્દ્રનાથ ટાગોરની પંક્તિ કે, ."તારી હાક સુણી કોઇના આવે તો તુ એકલો જાને રે" ને મનનભાઈ એ જાણે આત્મસાત કરેલ છે.એચટાટ ની યોજનાને આધારે તેઓ આ શાળામાં હાજર થયા. શ્રી મનનભાઇ બુદ્ધદેવ પોતાના સબળ નેતૃત્વના કારણે શાળામાં આમૂલ પરિવર્તન લાવી શક્યા છે.કાયમ માટે હકારાત્મક વલણ સાથે નવતર વિચારોનો અમલ કરી  શાળાની આગવી ઓળખ ઉભી કરવામાં સફળતા મળી છે.વિદ્યાર્થીઓ પ્રત્યેનો અપાર પ્રેમ, જવાબદારી કે કામ અંગેની નિષ્ઠા સાથે વ્યાવસાયિક સજ્જતા ધરાવતા આ શિક્ષક.કહેવાય કે શિક્ષણ માટે જરૂરી ત્રણેય મુખ્ય બાબતોનો અહી સંગમ થતો જોવા મળે છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં શાળામાં દેખીતો સુધારો થતો જોવા મળે છે.આ સુધારો જોઈ શકાય છે.આ શાળાએ દરેક વર્ષે ઉજવાતા ગુણોત્સવમાં સતત સુધારો કરી આજે ચોક્કસ સ્થાન મેળવ્યું છે.

આ સફળતા માટે મનનભાઈ શાળા પરિવાર અને એસએમસીન સભ્યોને મહત્વ આપે છે.શલાનિ ચોક્કસ અને યોગ્યતા સાથે સર્વાંગી  પ્રગતિ માટે ચોક્કસ વાતાવરણ અને માર્ગદર્શન પૂરું પડ્યું છે.શાળાના શિક્ષકગણની સંઘભાવના અને કર્તવ્યપાલન પણ આ માટે એટલું જ મહત્વનું હોવાનું સ્વીકારતાં શ્રી મનનભાઈ બુદ્ધદેવ જણાવે છે કે ‘શાળાની મુલાકાતે એક વખત શ્રી વિપુલભાઈ મહેતા આવ્યા.તેઓ જીલ્લા શિક્ષણ અને તાલીમ ભવનમાં લેકચરર તરીકે ફરજ બજાવે છે.એમને શાળાની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ જોઈ ણે એવા પ્રભાવિત થયા કે એમને શાળા મુલાકાત અંગે એક લેખ લખ્યો.આ શાળાના એ લેખને ગુજરાત રાજ્યની તમામ શાળાઓ સુધી પહોંચાડવા માટે GCERT એ આ લેખને જીવન શિક્ષણમાં સ્થાન આપ્યું. 

આ શાળાને જીવન શિક્ષણમાં સ્થાન મળે એ માટે અનેક કારણો જવાબદાર છે.આ શાળા વર્ષ ૨૦૦૪થી શરૂ થયેલ છે. શાળાના તમામ દફતર,અહેવાલ,પરિપત્રો અને અન્ય તમામ વિગતો ચોક્કસ રીતે જોવા મળે.શિક્ષક તાલીમ દરમિયાન ભૂતકાળમાં ઓપીસ કીપિંગ માટે એક તાલીમ નું આયોજન થયું હતું. જો ઓફીસ કીપિંગ વાત કોઈ એ સમજાવી હોય તો એ માટે આ શાળાની મુલાકાત લેવી જ રહી. આ બધું અરે...બધી જ બાબતો અહીં યોગ્ય રીતે વર્ગીકૃત જોવા મળે છે. શાળાની હાલની તમામ માહિતી પણ કોમ્પ્યુટરાઇઝડ્ જોવા મળે છે. આ શાળાને લગતી દરેક માહિતી તુરંત ઉપલબ્ધ થાય છે. ઇ – સ્વરૂપની માહિતી ખરેખર અન્ય મુખ્યશિક્ષકો માટે પ્રેરણારૂપ છે. શાળામાં થયેલ તમામ પ્રવૃત્તિના અહેવાલ અને ફોટોગ્રાફ પણ કોમ્પ્યુટરાઇઝ જોવા મળે છે.  

પાઠ્યપુસ્તકના લેખન સાથે જોડાયેલ હોવાથી શ્રી મનનભાઈ એ શાળામાં અને નવી સુવિધા કે બાંધકામ વખતે રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ રૂપરેખા - ૨૦૦૫ના સિદ્ધાંતો ને ચોક્કસ ધ્યાનમાં રાખેલ એવું જણાય વગર રહેતું નથી. BALA – Building As Learning Aid યોજના અંતર્ગત શાળાને સુંદર રીતે સર્જનાત્મકતાથી આકાર આપેલ છે. શાળાની બહારથી પસાર થતા બાળકો શાળા તરફ આકર્ષાય તે રીતે કાર્ટુનના ચિત્રો રાખવામાં આવેલ છે. સવારની વૈવિધ્યસભર પ્રાર્થના પણ આવનારને આધ્યાત્મિતાની અનૂભૂતિ કરાવે છે. આ શાળાની ઓફિસમાં સ્થાપનાથી શાળામાં સેવા આપતા બધાં જ શિક્ષકોની નામાવલી તથા તેની સંપૂર્ણ વિગતઆ શાળામાં જોઈ શકાય છે. કહેવાય છે કે સારું કાર્ય કરવા માટે આર્થિક પાસું બાધારૂપ થતું નથી. આ શાળા પણ ગામના લોકો.એસએમસી ના સભ્યો અને સેવા નિવૃત્ત શિક્ષકો દ્વારા  સુવિધાઓ માટે સહકાર આપવામાં આવે છે.

શાળાની દિવાલોને જોઇને એમ થાય કે વિદ્યાર્થીને વર્ગખંડની અંદર જવાની જરૂર શું છે ? તમામ વિષયોને ન્યાય આપતી દિવોલો જાણે અધ્યાપન કરાવતી હોય તેવું દેખાય. જે – તે ધોરણના વર્ગખંડ અનુસાર દિવાલો પર સાહિત્યની પસંદગી અદભૂત છે. પ્રાથમિક કક્ષાના વિદ્યાર્થીઓને તેમની વયકક્ષા અનુરૂપ દિવાલો પરની ચિત્રાત્મક સ્વરૂપની માહિતી અને ભાષા અને ગાણિતિક સંકલ્પનાઓ સમજાવતા ચિત્રો ધ્યાનાકર્ષક છે. વિજ્ઞાન અને ગાણિતિક સંકલ્પનાઓ અને ભાષા સજ્જતા જેવી થીમ પર દિવાલો તૈયાર કરવામાં આવેલ છે. ઉચ્ચ પ્રાથમિકના વર્ગખંડોની આજુબાજુની દિવાલો પર સાક્ષરી વિષયોના શિક્ષણની સાથે સાથે મૂલ્ય શિક્ષણનું ધ્યાન રાખવામાં આવેલ છે. દિવાલો ઉપર  સ્પોર્ટસ, સંગીત, યોગ, જીવન કૌશલ્યો જેવા વિષયોનેની વિવિધ માહિતી સુંદર રીતે રજુ થઇ છે.આ શાળાની ખાસ બાબત એ નોધી શકાય કે શાળા પુસ્તકાલયના બધા જ પુસ્તકો ણે અહી કક્ષા અનુસાર વહેંચેલા છે.એવું કહેવાય કે દરેક વર્ગખંડમાં પુસ્તકાલય છે.દરેક વર્ગમાં વિદ્યાર્થીનો વયકક્ષા અનુસાર પુસ્તકો રાખવામાં આવેલ છે. આવું કરવાથી બાળકો મોટી સંખ્યામાં પુસ્તકોનો ઉપયોગ કરતાં થયાં છે.શાળાની  ફરતે જ્યાં નજર પડે કે જગ્યા વધેલી હોય ત્યાં વિદ્યાર્થીઓ માટે કાયમી રસપ્રદ, જીજ્ઞાસાપ્રેરક આકૃતિઓ અને ગાણિતિક કોયડાઓ એ રીતે તૈયાર કર્યા છે કે જે કાયમી નવા જ લાગે. 

આપનો દેશ અનેકતામાં એકતા દર્શાવે છે.આ જ કારણે કદાચ આ શાળાની દીવાલો વૈયક્તિક ભિન્નતા, ભાષા અને જાતિ,ધર્મ અને સામાજિકતા સમજાવી શકાય તે રીતે તૈયાર કરેલ છે. દિવાલો પરનું લખાણ ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત ભાષામાં છાપેલું જોવા મળે છે. જે વિદ્યાર્થીઓ ને ભાષાના વિવિધ કૌશલ્યો માટે સરળતાથી સહયોગ કરે છે. દિવાલો ઉપર પુરૂષ વિવિધ મહાનુભાવોની તાઇલ્સ્મા છપાયેલ છબી.આ છબીની નીચે છપાયેલ વિગત અને સાથે વિવિધ ક્ષેત્રમાં યોગદાન આપનાર કેટલીય મહિલાઓની વિગતો ટાઈલ્સ ઉપર છપાયેલી અને બાળકો તેનો ઉપયોગ કરતા હોય તેવી જોવા મળે છે.બાલ્કેન્દરી શાળા હોઈ આ શાળાની વિવિધ સુવિધાઓ વિદ્યાર્થીની ઉંચાઇને ધ્યાનમાં રાખી ગોઠવણ કરવામાં આવે છે. આમ, શિક્ષણમાં સમાવેશનની સંકલ્પના પણ આ શાળાની દીવાલો ધ્વારા સ્પષ્ટ થાય છે. 

વિવિધ રંગથી રંગાયેલી અને ચોક્કસ પેટન ને આધાર રાખી કેટલીક ખાસ બાબતો તૈયાર કરવામાં આવી છે. વિવિધ રંગ અને તેની અનેક ત્રાહ ધ્વારા શાળા રંગબેરંગી લાગે છે. આવી રંગીન દીવાલો કે કેટલોક ભાગ શાળાને વધારે આકર્ષક બનાવે છે.આ શાળામાં બનાવેલ Mystery Wall પણ નિયમિત ઉપયોગમાં આવે છે.આ માટે શાળાના શિક્ષકો આ વોલ સાથે રાખી અમલી બનાવી શકાય તેવી વિવિધ પ્રવૃત્તિ કે આયોજન કરવામાં આવે છે.એવી રમતો,શરીરના અંગો,અવાજની ઓળખ,અવલોકન અને અન્ય એવી કેટલીય કૌશલ્ય વર્ધક બાબતો ધ્વારા આ કામ સરળતાથી આ વોલ ધ્વારા કરી શકાય તેવું આયોજન કરેલ છે.આ શાળામાં બનાવવામાં આવેલ Amphitheatre ચોક્ખું અને છતાય રોજબરોજ વિવિધ પ્રવૃત્તિમાં વપરાતું જોવા મળે છે. આ શાળાની છત હોય,તળિયું હોય કે શાળાની દિવાલો હોય.

અહી દરેક તબક્કે જાને દીવાલ નહીં શાળાનો દરેક ખૂણો જાને પોતે પોતાનો પરિચય આપે છે.ચિત્રો ધ્વારા આપવામાં આવેલી વિગત એવી સરળ રીતે રજુ કરવામાં આવી છે કે એ ચિત્રને જોઈ સમજવામાં બાળક ણે તેનું ધોરણ આડું ન આવે.અહી દરેક પોતાની સમાજ મુજબ કામ કરી શકે,સમજી શકે તે રીતે શાળાને તૈયાર કરવામાં આવી છે.શાળામાં ખાસ કરીને દરેક તબક્કે પર્યાવરણનું જતન,રક્ષણ અને સંવર્ધન માટે વિશેષ આયોજન થાય છે.સ્વચ્ચાતા માટે શાળાના શિક્ષકો પહેલ કરે છે.આ કામ ણે બાળકો રોજ સુઓએરે નિભાવે છે.એ વાત ચોક્કસ કે અહીં સફાઈ માટે શિક્ષકો પોતે પણ જોડાય છે.સાથે ગંદકી ન થાય તે માટે જાતે જાગૃત રહી વિદ્યાર્થીઓ ણે એ માટે કેળવે છે.ચોખ્ખાઈ અને સ્વચ્ચાતા માટે અહીંથી જ તેમનું વલણ ઘડતર થાય તેવા પ્રયત્નો શાળા ધ્વારા કરવામાં આવે છે. શાળા સંચાલન અને તેની સાથોસાથ સ્વચ્છતા અને રાષ્ટ્રીયતાના મૂલ્યોને અહીં વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. ચાલવા માટે બનાવવામાં આવેલ flooringનો પ્ન અહિન વિશેશ ઉપયોગ કરવમા આવે છે.અહિ વિદ્યાર્થીઓ તળિયા ઉપર લખી શકે તે રીતે તેનું પ્લાસ્ટર કરવામાં આવેલ છે.આમ ખૂબ જ મોટી સ્લેટ આ શાળામાં ઉપલબ્ધ છે.આવી નવતર સ્લેટ નો અહી નિયમિત ઉપયોગ થાય છે.આ બાબતે ચર્ચા કરતા શ્રી મનનભાઈ એ જણાવ્યું કે,નાની ઉંમરના બાળકો સારા અક્ષર કરી શકે તે માટે તેમને મોટા અક્ષરે લખી શકે તે માટે આ જગ્યા ઉપલબ્ધ છે.અને આ શાળાના વિદ્યાર્થીઓના અક્ષર એટલે જ કદાચ ખૂબ જ સારા જોવા મળ્યા.શાળાનું તળિયું લખવા ઉપરાંત અંકો અને અક્ષરોની ઓળખ માટે  શાળાએ તળીયાનો ઉત્તમ ઉપયોગ કર્યો છે.

આપને એ જણાવવું જરૂરી છે કે મોરબી ટાઈલ્સના વ્યવસાય માટે વિશ્વમાં પોતાની ઓળખ ધરાવે છે. Vitrified Tiles ઉત્પાદનમાં આ શહેર પોતાનીછાતા સાથે કાયમ આગવી હરોળમાં જોવા મળે છે.શ્રી મનનભાઈ બુદ્ધદેવ ધ્વારાશહેરની ઓળખને શાળાની ઓળખ સાથે જોડાવાનું એક વિશેષ કાર્ય કરવામાં આવેલ છે. શાળામાં ખાસ પ્રકારની ટાઈલ્સ ઉપર મહાત્મા ગાંધીજી, સરદાર પટેલ, જવાહરલાલ નહેરુ, બાબાસાહેબ આંબેડકર જેવા મહાનુભાવોનાં ચિત્રો તૈયાર કરી મુકેલ છે.સાથે વિશ્વમાં આપણા દેશને અનોખી ઓળખ આપનાર શ્રી વિક્રમ સારાભાઇ, સી. વી. રામન અને હોમી ભાભા જેવા વૈજ્ઞાનિકો અંગે ટૂકી વિગત સાથે લખેલું છે. આ ઉપરાંત સ્વામિ વિવેકાનંદ, રવિન્દ્રનાથ ટાગોર, દુલાકાગ, ઓમકારનાથ ઠાકુર, ગીજુભાઇ બધેકા, સલીમ અલી, મીરાબાઇ, નરસિંહ મહેતા સમાજ સેવકો કે અનેકવિધ ક્ષેત્રના મહાનુભાવો અને વિભૂતિઓ અંગે પણ દીવાલમાં મઢેલી ટાઈલ્સ વડે જોઈ શકાય છે. 

ડગલે ને પગલે અધ્યયન થતું હોય.સતત પ્રેરણા અને ઉર્જા પ્રાપ્ત થતી હોય તેવી આ શાળાની એક વખત મુલાકાત લેવી સૌને ગમશે જ.કારણ આ શાળામાંથી બહાર નીકળતાં સૌ ણે ગમે એવું એક વાક્ય છે.’ રે...બાલુડાં ! હસતાં જા... જો...

શ્રી મનનકુમાર બુદ્ધદેવ 
શ્રી શાંતીવન પ્રાથમિક શાળા.
તાલુકો:મોરબી જીલ્લો:મોરબી 
મોબાઈલ:૦૯૮૭૯૮૭૩૮૭૩ 




दो बहनें