Friday, May 25, 2018

Samarth

આધુનિક સમય સાથે કદમ મિલાવવા જરૂરી થઈ પડે છે.આજના આ યુગમાં વ્યબસાઈક સજ્જતા માટે પણ આ બાબત એવી જ લાગુ પડે છે. વ્યવસાયમાં આવતી સમસ્યાઓ અને તેના ઉકેલ મળે તો આ મુજબ કામ કરનાર તૈયાર જ છે.આવી પહેલ કે વિચાર ને સાકાર કરવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે.
અગાઉ 'સેતુ' ને નામે સમગ્ર ગુજરાતના એચ ટેટ આચાર્ય શ્રીઓની તાલીમનું આયોજન થયું હતું.આઇઆઇએમ અને ગુજરાતના વિવિધ સ્થળે તેનું આયોજન થયું હતું.આવું જ એક મોટું કામ સર્વ શિક્ષા અભિયાન અને આઇઆઇએમ અમદાવાદ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે છે.સમગ્ર ગુજરાત ને આવરી લેતા આ આયોજન ને આપણે સમર્થ ને નામે ઓળખીશું.
"સમર્થ" જેની લાંબા સમયથી રાહ જોવામાં આવતી હતી તે સમર્થ થોડા દિવસ પહેલાં જ શરૂ કરવામાં આવેલ છે. આપના મોબાઈલ પર આઇઆઇએમ માંથી એક મેસેજ આવશે. આ મેસેજમાં લોગીન કરવા માટેની લિંક, રજીસ્ટ્રેશન માટેનો આપનો મોબાઈલ નંબર, પાસવર્ડ અને સાથે ટીચર કોડ હશે.આઇઆઇએમ દ્વારા આપવામાં આવેલ વિગતે આધારે જ લોગીન કરવાનું રાખવું.

આ કામ માટે એટલું સચોટ આયોજન કરવામાં આવ્યું કે સવારના દસ વાગ્યા પછી દર ત્રીસ મિનિટ ના અંતરે ત્રણ હજાર  શિક્ષકમિત્રોને મેસેજ પાસ થાય.આ રીતે એક દિવસમાં ૧૯૦૦૦ શિક્ષકોને આ મેસેજ પહોંચાડવામાં આવ્યો. ગ્રુપ A અને B ને આજે રજીસ્ટ્રેશન મેસેજ અલગથી મોકલવામાં આવ્યા. આ મેસેજ આવ્યા પછી આપે આપનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવી લેવાનું રાખવું.અહીં બીજી વાત એ કે જે મિત્રોને મેએજ આવી ગયા તે મિત્રો ને કેટલાક પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.આવા કેટલાક સામાન્ય અને સહજ ઉદભવતા પ્રશ્નો કે સતત અને સહજ પુછાતા પ્રશ્નો માટે કેટલાક ટેક્નોસેવી ગુરુજીઓ ભારે જહેમત ઉઠાવી રહ્યા છે.આવા શિક્ષકોની મૂંઝવણ ખોટી નથી. આવા શિક્ષકોના કેટલાક પ્રશ્નો જોઈએ. જેમકે... શાળાના બીજા શિક્ષકનું નામ અને તેમના નંબર હોવા. નામ જ ન હોવું.વિગત દોષ હોવો. ધોરણ કે વિષય બદલાઈ જવો.આવી મુંજવનને માટે કોઈ ફિકર કરવાની જરૂર નથી.પોરબંદરના શિક્ષક શ્રી વિશાલ ગોસ્વામી દ્વારા આવા FAQ માટે સરસ કામ કર્યું છે.અહીં આપેલ તેના જવાબો જુઓ.આ વિગત પણ ક્રમશઃ નોંધવામાં આવી છે.
જુઓ...
● આવા પ્રશ્નોના સોલ્યુશન માટે જોડાવ Telegram માં :- http://t.me/vishalvigyan

1. તમને જે નંબર પર મેસેજ આવે તે શિક્ષક પાસેથી ડિટેઈલ મેળવી લોગ ઈન થાવ.

2. હવે રજી. વખતે બધી માહિતી ભરવાની છે. તેમાં તમારા ભાષા/ss ના શિક્ષકની જગ્યા એ તમારું નામ લખો. મોબાઈલ નંબરમાં એમની જગ્યા એ આપનો / ગણિત-વિજ્ઞાન શિક્ષકનો મોબાઈલ નંબર લખો.

3. પછી આ વિગત ને સેવ કરી લો.

4. હવે યાદ રાખો કે તમે ફરી લોગ ઈન કરશો ત્યારે તમારે નવા નંબર અને નવા પાસવર્ડ નાખવાના રહેશે.આ નંબર એટલે જે તમે બદલાવેલા હોય તેના વડે લોગીન કરવું.

5. આમ, એ વિષય કે તેની તાલીમ તમારા નામ સાથે જોડાઈ જશે.

6. જો રજીસ્ટ્રેશન થઈ ગયુ છે અને હવે તમારે એ ડિટેઈલ સુધારવી છે. તો Update પ્રોફાઈલ એવો ઓપ્શન ઉપરની બાજુ હશે. ત્યા ક્લીક કરીને પ્રોફાઈલમાં સાચી વિગત ભરી દો.

આ ઉપરાંત આવા કોઈ સવાલ હોય તો આપ IIM અમદાવાદનો સંપર્ક કરી શકો છો.આપણાં સૌ માટે આ ગૌરવની વાત છે કે 19000 શિક્ષકો સમગ્ર ભારતમાં પહેલી વખત ઓન લાઈન તાલીમ લઈ રહ્યા છે.

@#@
શિક્ષણ એ વ્યક્તિગત નહીં સામુહિક જવાબદારી છે.જ્યારે ગુણવત્તા વાળું શિક્ષણ એ સમૂહ પૈકી સૌની વ્યક્તિગત જવાબદારી છે.

खेल और बच्चे

छोटे बच्चे।
छुट्टियों में अपनी थोड़ी मनमानी कर सकते हैं।मेरे एक दोस्त हैं।लालजीभाई देसाई।वो ज्यादातर mgs या whats aep में संदेश नहीं भेजते।अपना इस काम में से बचाया हुआ समय वो राष्ट्रनिर्माण के काम में लगाते हैं।एक अच्छे अध्यापक,प्रधानाचार्य ओर व्यक्ति के तौर पे में उन्हें पिछले 10 साल से अधिक समय से जनता हुं।
कुछ दिनों पहले उन्होंने मुजे एक फोटो भेजा।
बच्चे खेलते थे।पेड़ पे चढ़े थे।फोटो खींचने वाले ने खूबसूरत क्लिक की हैं।बच्चे छुट्टियोंमें ही क्यो रोज बरोज खेलने चाहिए।पेड़ पे चढ़ना,दौड़ना,कूदना ओर गाना बजाना ओर दिमाग की कसरत जैसे खेल खेलना महत्वपूर्ण हैं।मेने आगे भी लिखा हैं कि ऐसा रोज होना चाहिए।
अब जो नहीं हो रहा हैं,उस के लिए रोने से अच्छा हैं,कुछ दिनों तक तो होता हैं।मेरा यकीन हैं कि लालभाई के बच्चे ऐसे ही खेलते होंगे।

@#@
खेल खेलने से मन और कर्म का विकास होता हैं।सामूहिक भावना बढ़ती हैं,ओर आत्म विश्वास बढ़ता हैं।

कल का प्लान आज...

आज अच्छा हैं।
मतलब काल।अच्छा रहा होगा।आज अच्छा हैं,इसका सीधा मतलब हैं कि आने वाला कल भी अच्छा होगा।

कुछ लोग एकड़ दिन के लिए भर जाने वाले होते हैं तब कुछना कुछ तैयारी करते हैं।मगर सारी जिंदगी के लिए सिर्फ कर्म और बजगवां के भरोसे चलते हैं।किसीने कहा हैं कि 'नसीब वालो को उतनाही मिलता हैं जितना कर्म कण्व वाले छोड़ देते हैं।'

बॉस,आज को सँवारे जाइए,कल अपने आप संवर जाएगा।एक बहोत ही अच्छा वॉचर जो किसी के भी अंदर नई उमीद जगा सकता हैं।

@#@
आज ओर कल।
न आगे न पीछे।,हर एक पल।
महेनत कर,महेनत से बढ़ हर एक पल। आज ओर कल।

Thursday, May 24, 2018

आई can ओर IQ





We can मुमकिन हैं।मेरे किसी दोस्त ने कहा कि तुम ऐसा क्यों लिख              रहे हो,मेने कहा कुछ ऐसा होता हैं कि जो हम अकेले नहीं रह सकते।जब अकेले कुछ होनाही नहीं हैं तो क्यो we can नहीं...
आत्म विश्वास महत्व पूर्ण हैं।मेरे एक दोएत ने मुजे ये पोस्टर भेजा हैं।जिस में लिखा हैं कि आपके I Can आपके IQ से ज्यादा महत्वपूर्ण हैं।हमे विश्वास रखना हैं कि हम कर सकते हैं।अच्छे आईक्यू वाले सब कर सकते हैं ऐसा नहीं हैं।और आई केन वाले जो कर सकते हैं वो आईक्यू वाले नहीं कर सकते।आप आईक्यू वाले हैं कि आई केन वाले..!

@#@
We can मुमकिन हैं।
आई केन बढ़िया हैं मगर we केन मुमकिन हैं बहोत बढ़िया हैं।

Wednesday, May 23, 2018

Honey Bee


તારીખ: 1થી 3 જૂન, 2018
સ્થળ: ગ્રામભારતી અમરાપુર, ગાંધીનગર-મહુડી રોડ, ગાંધીનગરથી 15 કિ.મી.

1987-88માં 'હની બી નેટવર્ક'ની વિચારધારાની શરૂઆત થઈ. આજે ત્રીસ વર્ષ થયાં. 'હની બી નેટવર્ક'એ દેશભરમાંથી જ્ઞાનના સંકલન અને પ્રસારનું કાર્ય સ્વૈચ્છિક રીતે શરૂ કરેલ, જેને સંસ્થાકીય સહયોગ આપવા માટે 1 જૂન 1993માં 'સૃષ્ટિ' સંસ્થાની વિધિસર સ્થાપના થઈ. એ પછી ક્રમશ: સંસ્થાકીય વિકાસ દરમ્યાન 'હની બી નેટવર્ક'ની સંસ્થાઓએ ('સૃષ્ટિ', 'જ્ઞાન', 'એન.આઈ.એફ.') અનેકવિધ પ્રવૃત્તિ દ્વારા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફલક ઉપર આગવી ઓળખ ઊભી કરી. 

મિત્રો, 'સૃષ્ટિ'ની સ્થાપનાના આ 25 માં વર્ષે તેના કાર્યોના તટસ્થ મૂલ્યાંકન, સમીક્ષા અને ભવિષ્યના આયોજનાર્થે આપ સહુને સહપરિવાર ભાવભર્યું નિમંત્રણ છે. જ્ઞાનપ્રદ સમાજ બનાવવાની દિશામાં 'હની બી નેટવર્ક'એ હજુ ઘણું બધંુ કામ કરવાનું બાકી છે. અલગ-અલગ રાજ્યોમાં 'હની બી નેટવર્ક'ને ઘણા નવા સહયોગીઓની તલાશ છે. કોઈ એક રાજ્યમાં એક સહયોગીથી બધા જ જિલ્લાઓ, તાલુકાઓ અને ગામો સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ છે, ત્યારે એક રાજ્યમાં એક કરતા વધારે સહયોગી, મિત્રો, શુભેચ્છકો આ વિચારધારા સાથે જોડાઈને પોતાનું યોગદાન આપે તે આવકાર્ય છે. 

આ ગોષ્ઠિ નવા યુવા સહયોગીઓનો જુસ્સો વધારવા માટે પણ છે. ગુજરાતના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો દરેક તાલુકાઓમાં એક કરતાં વધારે સૃષ્ટિમિત્ર હોય જેે કોઠાસૂઝ જ્ઞાનના સંકલન અને પ્રસારમાં પોતાનું સ્વૈચ્છિક યોગદાન આપે તેવી અપેક્ષા છે. જ્ઞાનપ્રદ ઉદ્યમિતાની દિશામાં હજુ ઘણું કામ બાકી છે. 'હની બી નેટવર્ક'ની સંસ્થાઓએ જ્ઞાન એકત્રિત કરવામાં ઉત્સાહ બતાવ્યો, પણ તે ઉત્સાહ જ્ઞાનવિસ્તરણના કાર્યમાં જળવાયો નથી. મહિલાઓ પાસેથી જ્ઞાન એકત્રિત કરવાની બાબતમાં તો સાવ નિષ્ફળ રહ્યા છીએ. એકત્ર કરેલ પદ્ધતિઓની પ્રયોગશાળામાં ચકાસણી અને મૂલ્યવૃદ્ધિ કરી તેના વાણીજ્યીકરણ થકી તેનો લાભ જ્ઞાનધારકો સુધી પહોચડવાના તુટક તુટક પ્રયાસો થયા છે, પરંતુ હજુ આ કાર્યમાં નેટવર્કના સદસ્યોએ પોતાની સક્રિય ભૂમિકા અદા કરવી પડશે. આમ થશે તો જ જ્ઞાનઆધારિત સમાજની કલ્પનાને સાકાર કરવાનું સ્વપ્ન પૂરું થશે. દરેક જિલ્લા, તાલુકામાં પ્રયોગશીલ લોકોના ગ્રુપ બને અને એકબીજાના અનુભવોમાંથી સહુ શીખે એ દિશામાં કામ કરવાની જરૂર છે. 

પ્રયોગશીલ શિક્ષકો અને વિજેતા વિદ્યાર્થીઓની વિશાળ સંખ્યા હોવા છતાં તેમની ક્ષમતાનો જ્ઞાન-સંકલન અને પ્રસારમાં પૂરતો ઉપયોગ કરી શકાયો નથી તે નેટવર્કની મર્યાદા રહી છે. 
સમગ્ર રીતે નેટવર્કની કાર્યપ્રણાલી વધુ ને વધુ પારદર્શી બને તે માટે આપણે સાથે મળીને ભવિષ્યની કાર્યયોજના બનાવીએ તો તેમાં નક્કર કામ થઈ શકશે તેવું અમને લાગી રહ્યું છે. આ માટે 31 મે, 2018ની સાંજે અથવા વહેલી સવારે ગ્રામભારતી-અમરાપુર ગાંધીનગર-મહુડી રોડ, ગાંધીનગરથી 15 કિલોમીટર સંસ્થામાં પધારવા નિમંત્રણ છે. આપના આગમન વિશે અગાઉથી જાણ કરશો, જેથી આપના રાત્રિરોકાણની વ્યવસ્થા કરવામાં સુગમતા રહે. 

'હની બી નેટવર્ક' અને 'સૃષ્ટિ'નાં કાર્યો માટે આપનાં જ્ઞાન અને સૂઝનો લાભ મળશે તો આ કાર્ય વધારે દીપી ઊઠશે.
આપના પ્રતિભાવની અપેક્ષા છે. 
આપની સંમતિ અંગેની તુરંત જાણ કરશો.

@#@
આભાર સહ
ચેતન  પટેલ
સૃષ્ટિ પરિવાર વતી
મો. 9227447243

Sunday, May 20, 2018

ધરમીબા 105 નોટ આઉટ


સો વર્ષના થાજો.
એવું કહેતા આપણે અનેકને સાંભળ્યા હશે.પણ,જેને ખરેખર સો વર્ષ થયાં હોય એવા લોકો કેટલા જોયા.અત્યારે શતાયુ ભોગવનાર ખૂબ ઓછા જોવા મળે છે.તારીખ 19 મે 2018ના રોજ એક પરિવારને મળવાનું થયું.હું જેમને મળવા ગયો એમના પિતાજી નિવૃત્ત થાય હતા.એમને નિવૃત્ત થયે લગભગ 20 વર્ષ થયાં હતાં. સહજ વાતમાં મેં કીધું આપની તંદુરસ્તી અને સ્વાસ્થય સારું છે.મારી વાત સાંભળી મને કહે 105 વર્ષના મારા બા હજુ હયાત છે.ધરમીબેન જોશી ને 105 વર્ષ થયાં છે.એ આજે કહે છે કે મહિને 2000 હજાર રૂપિયા મળે એવી નોકરી મળે એ સારું.ગરમી વધી છે એટલે બપોરે એ મૂંઝવણ અનુભવે છે.છતાંય સવારે અને સાંજે ગરમી ઓછી થાય એટલે એ સ્વસ્થતાતી વાતો કરે છે.એકસો પાંચ વર્ષની અનેક વાતો સાંભળવા ફરી ક્યારેક મળવું છે.

@#@
બે હજાર રૂપિયાના પગારમાં સંતોષ માનનાર ધરમી બા ને વંદન.

एक विचारक

एक कलाकार।
एक सर्जक... एक विचारक।
ये तीनो सदैव अपने विचारों को अपने तरीको से पेश करते हैं।एक चित्रकार ने मटके को अपना किरदार बनाया हैं।इस चित्र में मटका एक हैं। इसे पकड़ने वाले भी अलग अलग हैं।समजीए कोई भी तीन व्यक्ति हैं।उन्होंने मटके को अपने तरीके से पकड़ा हैं।तीनो किरदार ओरत के हैं।अगर मटका जिम्मेदारी हैं तो उस जिम्मेदारी को तीनों ने अपने तरीको से निभाया हैं।ओरत याने मा...बेटी या जीवन साथी।सर्जक ज्यादा बोल ते नहीं,वो अपनी बात को अपने तरीके से दिखाते हैं,समजाते हैं।

तीनो ने एक पुरूष को अपने तरीके से पकड़के रखा हैं।मटका अगर पुरुष हैं तो तीन तरीके से वो पकड़ के रखे हैं।कुछ दिनों पहले की बात हैं।एक व्यक्ति को पुलिस ने पकड़ा।उसके हाथ में शराब की बोतल थी।पुलिस ने कहा तुम्हारे हाथ में क्या हैं? उस व्यक्ति ने अपने हाथ दिखाए।हाथ में शराब की बोतल थी।पुलिस वाला उस व्यक्ति को कुछ कहे बिना निकल गया।बाद में थानेदार का कोल आया कि तुम शराब पीते हो,तुम्हे सजा होगी।उस व्यक्ति ने कहा जी में नहीं पीता हु, यहाँ किसी के लिए लेके खड़ा रहा हूँ।अगर ये बात गुजरात में होती तो समस्या थी,मगर ये राजस्थान की सरकार थी।हुआ कुछ नहीं,मगर जो व्यक्ति शराब को हाथ भी नहीं लगाता था उसे एक 10 या 15 घंटो तक परेशान रहना पड़ा बात ये हैं कि पुलिस उस व्यक्ति को पुलिस ने दू....र से शराब के साथ उस को देख था।राजस्थान में शराब की बिक्री कानूनन हैं।मगर सार्वजनिक स्थल पे शराब पीना अपराध हैं।ज्यादातर शराब को खरीद ने वाले काली पॉलीथिन बेग में शराब लेके जाते हैं।शराब पीने वाले भी छुपाते हुए काली बेग में लेके जाते हैं।पुलिस दूर से बोटल के साथ खड़े व्यक्ति को देखती हुई पास आ गई।मगर उस व्यक्ति में कोई हड़बड़ाहट नहीं थी। क्यो की वो शराब नहीं पीता था।

अब फिर से चित्रकार की बात करते हैं।
एक ही चीज को अलग नजरिये से देखने और पकड़ ने में भिन्नता हैं।कलाकार ने अपनी बात को ओरत की जिम्मेदारी के माध्यम से समजाया हैं।आप भी इस चित्र को अपने तरीके से देखिए ओर चिंतन कीजिए।क्या किसी ने मटके को इस तरीके से पकड़ा हैं की मटके को नुकसान हो!?जी नहीं,उस व्यक्ति को पुलिस ने कुछ नहीं किया।12 या 15 घंटो की जद्दोजहद के बाद आज शांति हैं।बस,एक चित्र ओर राजस्थान की घटना के माध्यम से आप अपने नजरिये में विश्वास बढ़ाएंगे ऐसी आशा रखता हूँ।

@#@
गुजरात में सरकार शराब की पाबंदी लगाई हुए हैं।मगर ऐसे कई राज्य हैं जहाँ शराब की छूट हैं फिरभी बहोत सारे लोग शराब नहीं पीते हैं।चित्र के बारे में ही कहे तो शराब की बंदी से नहीं,जो नहीं पीते हैं वो राजस्थान में भी नहीं पीते।वहां सरकार का डर नहीं, व्यक्ति की जिम्मेदारी महत्व पूर्ण हैं।

Friday, May 18, 2018

સમજ એને કેવાય...


નાનું ગામ કંડાચ.
અહીં વિનોદભાઈ રહે.તેઓ ખેતી કરે.એમના વખતે એમણે આઈટીઆઈ કરી હતી.એ જમાનામાં 46 રૂપિયા પગાર હતો.એમના સ્વપ્ન અને જીવન શૈકી મુજબ એમણે આ નોકરી છોડી.મૂળ ખેડૂત અને એમાં જ જીવન પસાર કરવાનું વિચાર્યું.બસ...વિનોદભાઈ ની વાત આટલી જ.
###
એક યુવાન.
એનું નામ ચેતન.
તે ગ્રાસરૂટ ઇનોવેશન સાથે કામ કરે.છેલ્લા કેટલાય વર્ષોથી એ આવા નવતર કાર્ય કરનારને શોધવાનું અને પ્રસ્થાપિત કરવાનું કામ કરે છે.ધોરણ એક થી 12 ની ઉંમરના બાળકોના નવચાર શોધવા માટે અમે અનેક વખત સાથે કામ કરવાનું થાય છે.આજે અમે બૂરે બેઠા હતા અને એક વાત થઈ.
અમારી ચર્ચાનો વિષય હતો કે જેને અનુભવ હોય તે પુસ્તક ઉપર ભરોસો ન રાખે.આવી એકાદ વાત કરી ત્યાં ચેતને એક પ્રસંગ કહ્યો.એમની વાત મારા શબ્દોમાં.

રાજાઓ હતી.
ચેતન ગામડે હતો.
એને થયું.લાવ ખેતર ખેડુ.
બળદ બાંધીને તૈયાર ઊભા હતા.ચેતન ને ખેડતા આવડેય ખરું.હવે થયું એવું કે ચેતન બળદ બાંધી ખેડતો ખેડતો આગળ વધતો હતો.થોડું સિદ્ધુ ખેડયા પછી સીધા ચાલતા બળદ ફંગોળાયા. ચેતન ને એમ કે બળદ સીધા ચાલતા નથી.હાથમાં લીધેલી સોટી નો ચેતને ઉપયોગ કર્યો.બળદ ઉંધા ચાલતા હતા.ચેતન બળદ ને મારતો હતો.આ જોઈ એના પપ્પા વિનોદભાઈ દોડતા આવ્યા.તેમણે બળદ ને મારવાનું કારણ પૂછ્યું.ચેતન કહે :'બળદ સીધા ચાલતા હતા,એકદમ બાજુના ચાસમાં પહોંચી ગયા.એટલે જ મેં એમને માર્યા.વિનોદભાઈ કહે 'એમ ન મરાય.ત્યાં જઈ ને જોઈ આવો.'ચેતન જયાંથી બળદ વળ્યાં હતા ત્યાં ગયો.અહીં જોયુતો એક પક્ષીએ ઈંડા મુક્યા હતાં. આ ટીટોડીના ઈંડા હતાં. આ ઈંડા બચાવવા માટે બળદ માર ખાઈને પણ આડું ચાલવાનું કર્યું હતું.આ જોઈ ચેતન ને બળદ અને તેના પપ્પા બંનેની સમજ માટે માં થયું.
અનુભવ જ શીખવે.
અનુભવ જ ઘડતર કરે.
અનુભવ હોય તો જ શીખવી શકાય.


@#@
શીખવા માટે સ્થિતિ નહીં પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરવું પડે.જે શીખવનાર કરતાં શીખનાર માટે મહત્વનું છે.

વિજ્ઞાન અને ધર્મ


આપણી આસપાસ અનેક બાબતો એવી છે,જે અંગે આપણે બધી જ બાબત જાણતા નથી.કેટલીક ધર્મ સાથે તો કેટલીક વિજ્ઞાન સાથે જોડાયેલ છે.કેટલીક બાબતો એવી છે કે આપણે તેને પરિવાર સાથે કે પરિવારના સિદ્ધાંત સાથે જોડી દઈએ છીએ. આવી કેટલીક બાબતો માટે આજનો આ લેખ જરૂર વાંચો.શક્ય છે કે આ પછી આપના અનેક વિચારો બદલાઈ જશે.

સાંજે કચરો ન કઢાય :

પહેલાના સમયમાં ઈલેક્ટ્રિસિટિ ન હતી. આજે સરકાર ગામડે વીજળી પહોંચાડી ને વિકાસ કર્યાનું કહે છે. તે સમયે સૂર્યાસ્ત બાદ દીવો કે ફાનસના અપૂરતા પ્રકાશમાં કામ ચલાવવાનું રહેતું.આ સમયે બનતું એવું કે દિવસ દરમિયાન કામમાં અજાણતા કોઈ ચીજ-વસ્તુ હાથમાંથી પડી ગઈ હોય ને સંધ્યા ટાણે કચરો કાઢવામાં આવે ત્યારે મંદ અંધકારની સ્થિતિમાં એ વસ્તુ કચરા સાથે ઘરની બહાર જતી રહે. આજ કારણથી એ સમયના વડીલો કહેતા કે સંધ્યાકાળે કચરો કાઢવાથી લક્ષ્મી ઘરમાંથી ચાલી જાય છે. આજે એ બાબત આપણે સ્વીકારેલી છે. લગભગ દરેક ઘરે આ વાત કહેવાય છે. આજે તો ઘર-ઘરમાં રાત્રે પૂરતો પ્રકાશ મળી રહે તેવી વ્યવસ્થા છે આ કારણે કોઈ વસ્તુ કચરા સાથે ઘર બહાર નિકળી જાય અને ધ્યાનમાં ન આવે એવું થતું નથી. છતાં દિવસ જેવો ઉજાસ તો આજેય ઉપલબ્ધ નથી જ. માટે રાત્રે કચરો વાળી શકાય પરંતુ ચોકસાઈ તો રાખવી જ પડે.

શનિવારે તેલ ન નખાય:

અંગ્રેજોના શાસનકાળ દરમિયાન જ  રવિવાર રજાનો દિવસ જાહેર થયો. કામ કાજ અને અન્ય રીતે જોવા જઈએ તો ત્યારે અને આજેય રવિવારે જ સમય મળતો. હવે માથામાં બહુ ચિકાશ ન હોય તો સરળતાથી માથાના વાળમાં રહેલો મેલ કાઢી શકાય. એ સમયે ચિકાશ કાઢવા માટે અદ્યતન સાબુ-શેમ્પૂ ઉપલબ્ધ ન હોઈ લોકો સમજીને શનિવારે માથુ કોરું રાખતા. જે આ વાત ન માને તેને  ધર્મનો ડર બતાવી કાબુમાં લેવાનું સરળ બનતું. આ માટે એવું કહેવાય છે  કે શનિવાર હનુમાનજીનો વાર હોવાથી માત્ર હનુમાનજીને તેલ ચઢે, આપણે માથામાંતેલ નાંખવાનું નહિ. આવું જ નખ કાપવા માટે, બુટ ખરીદવા માટે, દાઢી બનાવવા કે વાળ કપાવવા માટે રવિવારની રજા બહુ કામમાં આવતી. શનિવારે આ બધું ન થાય એની પાછળ કોઈ વિજ્ઞાન નથી. રવિવારની રજાના દિવસે મોટા ભાગના લોકો વાળ કપાવવાનું તેમજ દાઢી સાફ કરાવવાનું રાખતા હોવાથી એ દિવસે વાળંદ રજા તો ન જ રાખી શકે ઉલ્ટાનું એને રવિવારે ઓવરટાઈમ કરવો પડે. આથી આગલા દિવસે શનિવારે એ રજા ભોગવી લે તો રવિવારે પુરી સ્ફૂર્તિથી કામ કરી શકે. એક વ્યવસ્થા અને અન્ય સુવિધા ને માટે વાળંદ કે તેમના યુનિયન દ્વારા શનિવારે રજા નક્કી થઈ હોઈ શકે.

મુહૂર્ત જોવડાવવામાં આવે છે :

કૃષ્ણ મુહૂર્ત જોઈને દુર્યોધન સાથે વિષ્ટી (સંધિ) કરવા હસ્તિનાપુર ગયા હતા. છતાં એમણે કહ્યું હતું કે ‘હું જાઉં છું માટે જ વિષ્ટિ સફળ નહિ થાય. અલબત્ત મારા સઘન પ્રયાસો હશે જ વિષ્ટિને સફળ બનાવવા માટેના !’ ગૃહપ્રવેશ, રાજ્યાભિષેક ,લગ્ન વગેરે મુહૂર્ત જોવડાવીને થાય છે. એની પાછળનું રહસ્ય પ્રકૃતિનો સાથ લેવાનો આશય છે. આપણે ત્યાં વર્ષાઋતુમાં એક પણ લગ્નનું મુહૂર્ત હોતું નથી. કારણ શું ? વરસાદમાં બધાને અગવડ પડે છે. અરે, તીર્થયાત્રીઓ ચાર માસ સુધી પોતાની તીર્થયાત્રા અટકાવી દે છે. વસંતપંચમી તેમજ અખાત્રીજનું વણજોયું મુહૂર્ત ગણાય છે કારણ કે એ સમયે પ્રકૃતિ સદાય સોળ કળાએ ખીલેલી હોય છે.

કોઈ પણ વ્યક્તિ ધન અને કીર્તિ કમાય એટલે એ માનસિક રીતે એટલો બધો નબળો થઈ જાય છે કે શુકન-અપશુકનના રવાડે ચઢી જ જાય છે. રાજકારણીઓ, રમતવીરો, ફિલ્મસર્જકો ,  હીરો-હીરોઈનો બધાને આ વાત એક સરખી લાગુ પડે છે. અમુક જગ્યાની મુલાકાત લેનાર મુખ્યમંત્રી પોતાનું પદ ગુમાવે છે, ફિલ્મના નામના સ્પેલિંગમાં અમુક અક્ષર બેવડાવવાથી ફિલ્મ સફળ થશે, ચોક્કો કે છક્કો વાગે એટલે તાવીજ ચુમવું, સદી વાગે એટલે જમીન ચુમવી, પોતાનું બેટ ન બદલવું, નંગની વીંટીઓ, ગળામાં પેંડંટ વગેરે મનોરોગની નિશાનીઓ છે. એમાંથી કોણ બચ્યું છે ? જ્યોતિર્વૈદ્યૌ નિરંતરૌ. એટલે કે જ્યોતિષી અને વૈદ્ય સદાય કમાવાના જ ! એમના ધંધામાં ક્યારેય મંદિ આવવાની જ નહિ ! કારણ કે હંમેશા શારીરિક અને માનસિક રીતે નબળા માણસો સમાજમાં હોવાના જ !

આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર માણસ શુકન-અપશુકન પર આધારિત રહેતો નથી. પોતાના બાહુબળના આધારે એ અશક્યને શક્ય કરી શકે છે.

આત્મવિશ્વાસની સાથે-સાથે ઈશ્વર ઉપરનો વિશ્વાસ આવશ્યક છે. માનવ પ્રયત્ન અને ઈશકૃપાથી બધું જ સંભવ છે.આપ પણ વિજ્ઞાન સાથે ધર્મ અને ધર્મ જોડે વિજ્ઞાન ને અપનાવો.શાંતિ થી અને આત્મ વિશ્વાસ થકી જીવી શકશો.

@#@
જીવનમાં જ્યાં વિકાસ છે ત્યાં વિજ્ઞાન છે.વિજ્ઞાન સાબિતી માંગે છે જ્યારે જીવન ટકાવવા માટે સહકાર અને સ્વાસ્થય જરૂરી છે.

Thursday, May 17, 2018

મન ને જીતવાની ટેવ છે....


હું ક્યાં કોઈ ને માટે જીવું છું.
પણ,તું કોઈના પાછળ મરે તો છે જ.કોઈના લીધે મનની શાંતિ ઓછી થાય એવું ન કરીએ.આ માટે આપણું મન શાંત રાખીએ.એવું ઘણું હોય જે જાહેરમાં ન કરી શકાય કે ન બોલી શકાય.આવી સ્થિતિ આવેતો મન કાબુમાં ન રહે.જો....એવું થાય તો મનમાં સવાલ થાય.આ સમયે હશે,એવું જ હોય કે એવો જ કે એવી જ છે એવું માનવું. થોડી વારમાં રાહત થઈ જશે.

રાહત થાય જ ને...
મન ચલિત છે.જે કામમાં આવ્યા હોઈએ એમાં ધ્યાન ન હોય તો એ મન સ્થિર નથી.મન સ્થિર નથી તો સવાલ અને સ્વ ના જ જવાબ સાચા લાગશે.આ વખતે કહેવાય કે બીજાના લીધે મનની શાંતિ હણાઈ ગઈ.

@#@
તને ક્યારે દુઃખ થાય?
કોઈ ને દુઃખ થયું એવું કોઈ સમજી ન શકે ત્યારે મને તો દુઃખ થાય.

Sunday, May 13, 2018

एक कहानी


एक छोटीसी कहानी आपको पसंद आएगी।हकरात्मकता के लिए कोई बड़ी घटना नहीं मगर एक छोटी सी बात भी महत्व पूर्ण होती हैं।
बात ये हैं कि...

एक घर के पास काफी दिन से एक बड़ी इमारत का काम चल रहा था। वहां रोज मजदूरों के छोटे-छोटे बच्चे एक दूसरे की शर्ट पकडकर रेल-रेल का खेल खेलते थे।रोज कोई बच्चा इंजिन बनता और बाकी बच्चे डिब्बे बनते थे...इंजिन और डिब्बे वाले बच्चे रोज बदल  जाते,
पर...

केवल चङ्ङी पहना एक छोटा बच्चा हाथ में रखा कपड़ा घुमाते हुए रोज गार्ड बनता था।

एक दिन मैंने देखा कि ...

उन बच्चों को खेलते हुए रोज़ देखने वाले एक व्यक्ति ने कौतुहल से गार्ड बनने वाले बच्चे को पास बुलाकर पूछा....

"बच्चे, तुम रोज़ गार्ड बनते हो। तुम्हें कभी इंजिन, कभी डिब्बा बनने की इच्छा नहीं होती?"

इस पर वो बच्चा बोला...

"बाबूजी, मेरे पास पहनने के लिए कोई शर्ट नहीं है। तो मेरे पीछे वाले बच्चे मुझे कैसे पकड़ेंगे... और मेरे पीछे कौन खड़ा रहेगा.?
इसीलिए मैं रोज गार्ड बनकर ही खेल में हिस्सा लेता हूँ। 

"ये बोलते समय मुझे उसकी आँखों में पानी दिखाई दिया। 

आज वो बच्चा मुझे जीवन का एक बड़ा पाठ पढ़ा गया...

अपना जीवन कभी भी परिपूर्ण नहीं होता। उसमें कोई न कोई कमी जरुर रहेगी....

वो बच्चा माँ-बाप से ग़ुस्सा होकर रोते हुए बैठ सकता था। परन्तु ऐसा न करते हुए उसने परिस्थितियों का समाधान ढूंढा।

हम कितना रोते हैं?

कभी अपने साँवले रंग के लिए, कभी छोटे क़द के लिए, 
कभी पड़ौसी की बडी कार,
कभी पड़ोसन के गले का हार, कभी अपने कम मार्क्स,
कभी अंग्रेज़ी,
कभी पर्सनालिटी,
कभी नौकरी की मार तो 
कभी धंदे में मार...
हमें इससे बाहर आना पड़ता है....
ये जीवन है... इसे ऐसे ही जीना पड़ता है।

वो अपने आस्तित्व में मस्त रहती है,मगर इंसान, इंसान की ऊँची उड़ान देखकर बहुत जल्दी चिंता में आ जाते हैं।

तुलना से बचें और खुश रहें ।
ना किसी से ईर्ष्या, ना किसी से कोई होड़..!!!मेरी अपनी हैं मंजिलें, मेरी अपनी दौड़..!!!"परिस्थितियां कभी समस्या नहीं बनती,समस्या इस लिए बनती है, क्योंकि हमें उन परिस्थितियों  से लड़ना नहीं आता।"

@#@
कुछ दिनों पहले मेरा जन्म दिवस था।मेरे एक दोस्त ने मुजे एक दिन देरी से जन्म दिवस की शुभकामना दी। वो बार बार बोलते रहे कि मेरी गलती हैं।में भूल गया। मेने कहा आप मे 1 दिन देरी से नहीं,मगर 364 दिबस पहले शुभकामना दी हैं।

ऐसा होमवर्क....


आज कल शिक्षा को लोग अपने तरीके से देखते हैं।कोई अच्छा होमवर्क देने वाली स्कुल हैं,कुछ अच्छा शिखने वाली स्कूल हैं।कोई स्कूल ऐसी हैं कि जहाँ एक बार खाना और ब्रेकफास्ट मिलता हैं।मगर आज हम एक ऐसी स्कुल के बातें में बात करेंगे जो चेन्नई में हैं।जहाँ अलग तरीके से होमवर्क दिया जाता हैं।

चेन्नई के एक स्कूल ने अपने बच्चों को छुट्टियों का जो एसाइनमेंट दिया वो पूरी दुनिया में वायरल हो रहा है. वजह बस इतनी कि उसे बेहद सोच समझकर बनाया गया है. इसे पढ़कर अहसास होता है कि हम वास्तव में कहां आ पहुंचे हैं और अपने बच्चों को क्या दे रहे हैं. अन्नाई वायलेट मैट्रीकुलेशन एंड हायर सेकेंडरी स्कूल ने बच्चों के लिए नहीं बल्कि पेरेंट्स के लिए होमवर्क दिया है, जिसे हर एक पेरेंट को पढ़ना चाहिए.

उन्होंने लिखा-
पिछले 10 महीने आपके बच्चों की देखभाल करने में हमें अच्छा लगा.आपने गौर किया होगा कि उन्हें स्कूल आना बहुत अच्छा लगता है. अगले दो महीने उनके प्राकृतिक संरक्षक यानी आप उनके साथ छुट्टियां बिताएंगे. हम आपको कुछ टिप्स दे रहे हैं जिससे ये समय उनके लिए उपयोगी और खुशनुमा साबित हो.

- अपने बच्चों के साथ कम से कम दो बार खाना जरूर खाएं. उन्हें किसानों के महत्व और उनके कठिन परिश्रम के बारे में बताएं. और उन्हें बताएं कि खाना बेकार न करें खाने के बाद उन्हें अपनी प्लेटें खुद धोने दें. इस तरह के कामों से बच्चे मेहनत की कीमत समझेंगे.

- उन्हें अपने साथ खाना बनाने में मदद करने दें. उन्हें उनके लिए सब्जी या फिर सलाद बनाने दें.

- तीन पड़ोसियों के घर जाएं. उनके बारे में और जानें और घनिष्ठता बढ़ाएं.

- दादा-दादी/ नाना-नानी  के घर जाएं और उन्हें बच्चों के साथ घुलने मिलने दें. उनका प्यार और भावनात्मक सहारा आपके बच्चों के लिए बहुत जरूरी है. उनके साथ तस्वीरें लें. उन्हें अपने काम करने की जगह पर लेकर जाएं जिससे वो समझ सकें कि आप परिवार के लिए कितनी मेहनत करते हैं. किसी भी स्थानीय त्योहार या स्थानीय बाजार को मिस न करें.

- अपने बच्चों को किचन गार्डन बनाने के लिए बीज बोने के लिए प्रेरित करें. पेड़ पौधों के बारे में जानकारी होना भी आपके बच्चे के विकास के लिए जरूरी है. अपने बचपन और अपने परिवार के इतिहास के बारे में बच्चों को बताएं. अपने बच्चों का बाहर जाकर खेलने दें, चोट लगने दें, गंदा होने दें. कभी कभार गिरना और दर्द सहना उनके लिए अच्छा है. सोफे के कुशन जैसी आराम की जिंदगी आपके बच्चों को आलसी बना देगी. उन्हें कोई पालतू जावनर जैसे कुत्ता, बिल्ली, चिड़िया या मछली पालने दें.

उन्हें कुछ लोक गीत सुनाएं.

अपने बच्चों के लिए रंग बिरंगी तस्वीरों वाली कुछ कहानी की किताबें लेकर आएं.

अपने बच्चों को टीवी, मोबाइल फोन, कंप्यूटर और इलेक्ट्रॉनिक गैजेट्स से दूर रखें. इन सबके लिए तो उनका पूरा जीवन पड़ा है. उन्हें चॉकलेट्स, जैली, क्रीम केक, चिप्स, गैस वाले पेय पदार्थ और पफ्स जैसे बेकरी प्रोडक्ट्स और समोसे जैसे तले हुए खाद्य पदार्थ देने से बचें.

अपने बच्चों की आंखों में देखें और ईश्वर को धन्यवाद दें कि उन्होंने इतना अच्छा तोहफा आपको दिया. अब से आने वाले कुछ सालों में वो नई ऊंचाइयों पर होंगे. माता-पिता होने के नाते ये जरूरी है कि आप अपना समय बच्चों को दें.

मुजे ये जानकारी श्री रमेशभाई पटेल ने भेजी थी।श्री रमेशभाई पटेल सृष्टि के सेक्रेटरी हैं।सृष्टि समग्र देश और विदेश से नाव सर्जको को खोजने का काम करती हैं।उन्हों ने अपनी बात में जोड़ा हैं कि...अगर आप माता-पिता हैं तो इसे पढ़कर आपकी आंखें नम जरूर हुई होंगी. और आखें अगर नम हैं तो वजह साफ है कि आपके बच्चे वास्तव में इन सब चीजों से दूर हैं. इस एसाइनमेंट में लिखा एक-एक शब्द ये बता रहा है कि जब हम छोटे थे तो ये सब बातें हमारी जीवनशैली का हिस्सा थीं, जिसके साथ हम बड़े हुए हैं, लेकिन आज हमारे ही बच्चे इन सब चीजों से दूर हैं, जिसकी वजह हम खुद हैं।
अगर इनमें से कुछ थोड़ा भी आप करते हैं तो आप करीब होने का दावा कर पाएंगे।

@#@
शिखने सिखाने के लिए होमवर्क होता हैं।इस नए होमवर्क से किसे फायदा होगा वो वख्त बताएगा।

खुशियों की खातीर...


कहा रहते हो? 
जवाब मिला अमदावाद।
कहा रहते हों, उस ने कहा गुरुद्वारा के सामने।अमदावाद गुरुद्वारा के सामने रहने वाले व्यक्ति आर्थिक संम्पन हिगे।ऐसा आप कहोगे।हाल की में जिस की बात करता हु वो एक बच्चा हैं।अपने मम्मी, पापा ओर एक बड़ा भाई और एक छोटी बहन मिलके 5 लोगो का उसका परिवार हैं।
मेरा वहां पे रुकना हुआ।मुजे कोई रिसिब करने आ रहा था।मेरेपास समय था।मेने ओवर ब्रिज से एक फोटो लिया।मुजे करीब से फोटो लेते देखकर बच्चा मेरे करीब आया।मुजे कहने लगा कि मुजे फोटो दिखाओ।मेने उसे नाम पूछा।उसका नाम शंकर हैं।

उसके बड़े भाई का नाम तिलक बताया।छोटी बहन का नाम चंदा बताया।शंकर,तिलक ओर चंदा फिरभी वो खानेको तरस रहे थे।भगवान और उनसे जुड़े नाम।फिरभी गरीबी।मेने उसके फोटो लिए।उसे दिखाए।वो खुश हुआ।अपना फोटो उसने उसकी छोटी बहनको भी मेरे मोबाइल से दिखाया।मुजे कहा केन्डी खिलाओ।मेने उसे एक केन्डी दिलाई।उसने वो केन्डी अपनी छोटी बहन को दे दी।मेने कहा तू क्या खायेगा,शंकर बोला छोटी ने खाया,वो खुश तो में खुश।
में भी खुश हुआ।मेने दूसरी दो केन्डी लेके दोनों भाइयो को खिलाई।में भी खुश और शंकर का परिवार भी खुश।

@#@
ख़ुशी खरीदने से नहीं,
ख़ुर्शी बाटने से मिलती हैं।
खुशी पाने के लिए हमे ख़ुशी बांटनी पड़ती हैं।